ندارد برمىانگيزد ، بىآن كه به حدّ و مقدار معيّنى اكتفا كند . و آن نيرومندترين شاخههاى دوستى دنيا و مشهورترين انواع آن است و شكى نيست كه خُلق و خويى هلاكآور و صفتى گمراه كننده است ، بلكه بيابانى است تاريك و بيكران و درّهاى بس عميق كه ژرفاى آن ناپيداست . هر كه در آن گرفتار آمد گمراه و نابود شد و هر كه در آن افتاد به هلاكت رسيد و بازنگشت .
از مشاهده و تجربه و اخبار و آثار آشكار است كه حريص هرگز به حدّى كه در آن جا توقّف كند منتهى نمىشود ، بلكه پيوسته در گردابهاى دنيا فرو مىرود تا غرق شود و از سرزمينى ديگر مىافتد تا سرانجام به هلاكت رسد .
رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود :
لَوْ كانَ لْابْنِ آدَمَ وادِيانِ مِنْ ذَهَبٍ لْا بْتَغى وَراءَ هُما ثالِثاً ، وَ لايَمْلأَ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إلَّا التُّرابُ ، وَ يَتُوبُ عَلى مَنْ تابَ . « 1 »
اگر براى فرزند آدم دو وادى طلا باشد وادى سوّمى مىطلبد و جز خاك چيزى شكم اين انسان را پر نمىكند و خداوند توبهء هر كه را توبه كند مىپذيرد .
و نيز فرمود :
مَنهُومانِ لايَشْبَعانِ : مَنْهُومُ الْعِلْمِ وَ مَنْهُومُ الْمالِ . « 2 »
دو گرسنهاند كه سير نمىشوند : گرسنهء دانش و گرسنهء ثروت .
و فرمود :
يَشيبُ ابْنُ آدَمَ و تَشِبُّ فيهِ خَصْلَتانِ : الْحِرْصُ وَ طُولُ الْأَمَلِ . « 3 »
هامش
( 1 ) - روضة الواعظين : 2 / 429 ؛ مجموعة ورّام : 1 / 163 .
( 2 ) - جامع السعادات : 2 / 78 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 20 / 174 .
( 3 ) - جامع السعادات : 2 / 78 .