همره ماست دوصد قافلهء دل * همگى بر همگى مشتمليم
همه مستغرق توحيد صفا * فانى و باقى و لا ينفصليم
( صفا اصفهانى )
مرتبهء عين اليقين يا بلوغ عيان
« سالك چون با قدم صدق به كمك قرآن و قواعد شرعيّه در سايهء نبوّت نبىّ و ولايت ولى صراط مستقيم را بپيمايد ، به رحمت خاص رسد و به توسط آن رحمت ، مشكلات درونى و بيرونيش حل شود و آنچه به نظر وى اشكال مىآمد مرتفع گردد ، كه اين مرتبه را عين اليقين گويند و بلوغ عيان .
[
انواع بلوغ نزد عرفا
] عرفا مىگويند : بدان كه بلوغ چهار نوع است :
يكى بلوغ اسلام است كه مقام تقليد و انقياد است ، و در اين مقام است كه سالك خداى را به زبان يكى مىگويد .
و يكى بلوغ ايمان است كه مقام استدلال و علم است ، و در اين مقام است كه سالك خداى را به دل يكى مىداند .
و يكى بلوغ ايقان است كه مقام اطمينان و آرام است ، و در اين مقام است كه سالك خداى تعالى را گوئيا يكى مىبيند .
و يكى بلوغ عيان است كه مقام كشف غِطا و شقّ شقاق است ، و در اين مقام است كه سالك خداى تعالى را يكى مىبيند .
مدّت فراق گذشت و وقت وصال آمد ، شب هجران نماند و روز ديدار ظاهر شد .
لَقَدْ كُنْتَ فِى غَفْلَةٍ مِنْ هذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ