محسوس است ، خطوطى كه بعضى سفيد و بعضى سرخ و بعضى سياه پررنگ است ، خطوطى كه دست تقدير حق بر چهرهء زمين ترسيم كرده است .
وَالْجِبَالَ أَوْتَاداً » « 1 »
و كوهها را ميخهايى [ براى استوارى آن ؟ ] .
اوْتاد جمع وَتَد به معناى ميخهاى بزرگ است .
گفته مىشود كه مركز زمين ، آتش مشتعل است كه گاهى از دهانهء كوههاى آتشفشان مقدار كمى از موادّ گداختهء درونى به سطح زمين پرتاب شده و شهرى عظيم مانند « پمپئى » « 2 » را نابود مىسازد .
روى اين كرهء آتش پوستهء نازكى است كه جانداران بر آن زندگى مىكنند . در فاصلههاى كم يا زياد ، كوهها قرار دارند كه هر قطعهاى از قشر زمين به آنها اتّصال مىيابد . اگر كوهها تكيهگاهى براى اين قطعات مختلف نباشند ، يكسره سطح زمين در نتيجهء فشار موادّ منفجره از داخل در حركت و اضطراب مىافتد و گرفتار زلزلههاى ويرانكننده و پى در پى مىشود . پس خيمهء سطح زمين را ميخهاى محكم كوهها آرام نگه مىدارند .
و نيز كسانى كه اندك اطلاعى از علم هواشناسى دارند مىدانند كه سَوْرت و شدّت بادها هنگامى كه به سطح زمين مىرسد به وسيلهء كوهها شكسته مىشود ، و گرنه همواره بادهاى شديد ، طوفانهاى عجيب ايجاد مىكرد و آرامش سكنهء زمين را بر هم مىزد و درختهاى بسيار بزرگ را از ريشه مىكند و جانوران را پرتاب و
هامش
( 1 ) - نبأ ( 78 ) : 7 .
( 2 ) - پمپئى : شهرى كوچك در كامپانى قديم ، در دامنهء « وزوو » نزديك ناپل و آن داراى 30000 سكنه بود ، به هنگام آتشفشانى وزوو در زير خاكستر مدفون گرديد كه بعدها آن را از زير خاكستر خارج كردند . فرهنگ فارسى معين .