بر اين سخن مىتوان اين نكتهء دقيق را افزود كه به عقيدهء دانشمندان تكوّن تگرگ در آسمان به اين طريق است كه دانههاى باران از ابر جدا مىشود و در قسمت فوقانى هوا به جبههء سردى برخورد مىكند و يخ مىزند ، سپس طوفانهاى كوبندهاى كه در آن منطقه حكمفرماست گاهى اين دانهها را مجدّداً به بالا پرتاب مىكند و بار ديگر اين دانهها به داخل ابرها فرو مىرود و لايهء ديگرى از آب به روى آن مىنشيند كه به هنگام جدا شدن از ابر مجدّداً يخ مىبندد ، و گاهى اين موضوع چندين بار تكرار مىشود و هر زمان لايهء تازهاى روى آن مىنشيند تا تگرگ به اندازهاى درشت شود كه ديگر طوفان نتواند آن را به بالا پرتاب كند ، اينجاست كه راه زمين را به پيش مىگيرد و فرود مىآيد ، و يا اين كه طوفان فرو مىنشيند و بدون مانع به طرف زمين حركت مىكند .
با توجه به اين مطلب ، نكتهء علمىاى كه در كلمهء « جبال » در اينجا نهفته است روشنتر مىشود ؛ زيرا به وجود آمدن تگرگهاى درشت و سنگين در صورتى امكانپذير است كه تودههاى ابر متراكم گردند ، تا هنگامى كه طوفان دانهء يخ زدهء تگرگ را به ميان آن پرتاب مىكند مقدار بيشترى آب به خود جذب نمايد ، و اين تنها در آنجا است كه تودههاى ابر بسان كوههاى مرتفع در جهت بالا قرار گيرد و منبع قابل ملاحظهاى براى تكوّن تگرگ شود .
در اين جا تحليل ديگرى از بعضى از نويسندگان مىخوانيم كه خلاصهء آن چنين است :
در آيات مورد بحث ، ابرهاى بلند صريحاً به كوههايى از يخ اشاره مىكند و يا به تعبير ديگر كوههايى كه در آن نوعى از يخ وجود دارد و اين بسيار جالب است ؛ زيرا بعد از اختراع هواپيما و امكان پروازهاى بلند كه ديد دانش بشر را وسعت بخشيد ، دانشمندان به ابرهايى متشكّل و مستور از سوزنهاى يخ رسيدند كه درست عنوان كوههايى از يخ بر آنها صادق است . و باز هم عجيب است كه يكى از دانشمندان
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 181
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٨١