2 . تلاش براى تأمين فعاليت نظامى از طريق اقدامهاى امنيتى شديد ابن عباد . به طورى كه خود او به دليل نا آشنايى جنگجويان ابن تاشفين - آمده از صحرا - با صحنهء عمليات اندلس ، شبها را بيدار مىماند و به گشتزنى مىپرداخت .
3 . تنظيم فعاليتهاى شناسايى و جاسوسى از سوى معتمد بن عباد و كشاندن دامنهء اين فعاليتها به قلب اردوگاه دشمن - آلفونسوى ششم - . او با كسب اطلاعات دقيق و فراوان موفق شد آلفونسو را در انجام عمليات غافلگيرانه ناكام بگذارد ؛ و نشان داد كه براى مقابله با دشمن آمادگى كامل دارد . درست است كه دشمن توانست مسلمانان را دربارهء زمان و جهتگيرى حمله غافلگير كند ، اما اين غافلگيرى جزئى و ناقص بود و به آسانى مهار شد و نتايج منفى به بار نياورد .
4 . شناخت ابن عباد نسبت به نيات دشمن ، از طريق شناخت نقشهء فريبكارانهاى كه آلفونسو در تعيين روز حمله طراحى كرده بود .
5 . بهكارگيرى شيوهء حملهء به عقبه دشمن و تحقق كامل استراتژى حملهء غير مستقيم از سوى ابن تاشفين . درست مانند نقشهاى كا شارل مارتل براى كوبيدن عقبهء نيروهاى طارق ابن زياد طراحى كرد .
سپس ابن تاشفين با بوق و كرناى نظامى وارد ميدان شد و جنگجويان ارتش آلفونسو را از لحاظ روانى تضعيف كرد .
6 . روحيهء عالى معنوى مجاهدان راه خدا ، در مقابل روحيهء پايين آلفونسو . طبق منابع تاريخى آلفونسو در شب جنگ يا شب پيش از آن خوابى ديد كه او را سراسيمه كرد . همين گزارشها حاكى است كه روحيهء او پايين بود و به پيروزى اميد نداشت . بدون شك عكسالعملهاى سخت معتمد و ابن تاشفين نيز در نابود كردن روحيهء نظامى آلفونسو و تضعيف روحيهء او بسيار مؤثر بود .
7 . تأمين ادارى نيروها با اقدام معتمد بن عباد . او به فرماندهان نواحى گوناگون اشاره كرد كه بازارها را باز بگذارند تا نيروهاى نظامى نيازمنديهايشان را تأمين كنند .
8 . اخلاص در گفتار و كردار در سطح فرماندهى عمليات - و ادارهء جنگ .
درست است كه اين نبرد با تكيه بر دو فرماندهى مختلف صورت گرفت ، اما فداكارى براى هدف مشترك ، موجب شد كه تلاشهاى نظامى در اثناى نبرد با هم هماهنگ باشد .
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 54
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص٥٤