مرابطون نيز كه يوسف بن تاشفين به فرماندهى يكى از فرماندهان مشهور خويش يعنى سير بن ابىبكر براى ادامهء جهاد باقى گذاشت ، « 1 » پس از اندكى استراحت وارد قلمرو آلفونسو گرديدند . سير بن ابى بكر دست به غارت و تاراج زد و شمارى را به اسارت گرفت . او دژهاى استوار و پناهگاههاى دشوار و مشكل را گشود و در شهرها پيشروى كرد و بر اموال و ذخاير بسيارى دست يافت و بر سرزمينهاى مفتوحه از نيروهاى سواره نظام و پياده نظام مأمور گماشت .
4 . نتايج نبرد و درسهاى آن
نبرد زلاقه در سطح عملياتى يك پيروزى درخشان به شمار مىآيد . اين نبرد پاسخى به مبارزهطلبىهاى پادشاه قشتاله ، آلفونسوى ششم ، بود ؛ و چنان تأثيرى بر روحيهء فرماندهان شمال گذاشت كه فكر مبارزه را از سر بيرون كردند و در اجراى نقشههايشان بيشترين احتياط را به خرج مىدادند . همچنين اين نبرد موجب تضعيف نيروى شمال گرديد ، به طورى كه مدت بسيار زيادى به طول انجاميد تا دوباره خود را براى جنگ با مسلمانان در اندلس آماده سازند . اما با وجود اهميت فراوان اين نبرد در بعد عملياتى و علىرغم نتايج سرنوشتسازى كه در سطح درگيرى مسلحانه داشت ، در بعد استراتژيك دستاوردهايى ناچيز و يا منفى داشت . زيرا كه جنگ براى بازپسگيرى طليطله و يا تهديد سرزمينهاى شمالى ، آن طورى كه از سوى اميران پيشين اندلس ، براى مثال در روزگار عبدالرحمن سوم و حاجب المنصور ، انجام مىشد ، گسترش نيافت . حاصل اين نبرد را مىتوان در عبارت زير خلاصه كرد :
« پيروزى در عمليات و شكست در سياست استراتژيك » .
شايد دليل اينكه مسلمانان ، همانند گذشتگان خود از اين عمليات بهرهبردارى استراتژيك نكردند ، بروز حوادثى بود كه ابن تاشفين را ناگزير به بازگشت به مغرب كرد ؛ و عامل ديگر شكست سختى بود كه در مرحلهء اول نبرد بر نيروهاى ابن عباد وارد آمد و او را از ادامهء جنگ و بهرهبردارى از پيروزى بازداشت .
از ديگر دستاوردهاى اين جنگ بالا رفتن روحيهء مجاهدان راه خدا ؛ بازگشت اعتماد به
هامش
( 1 ) . در تاريخ الشعوب الاسلاميه ( كارل بروكلمان ، دارالعلم للملايين ، ص 321 ) آمده است كه شمار افراد اين نبرد از سههزار بربرى بيشتر نبوده است .