فاطمه ، دختر امام حسن مجتبى عليه السلام ، مادر امام باقر عليه السلام
فاطمه ، با فضيلتترين و مشهورترين همسر امام سجّاد عليه السلام بود . اين بانو مادر امام باقر عليه السلام ، از زنان بزرگ ، فاضل ، عفيف و عزيز و كنيهاش امّ عبدالله بود . فرزندش امام باقر عليه السلام اولين فرزندى بود كه از پدر و مادر هاشمى ، متولد شد و به اين جهت آن حضرت راعلوى بين علويَين و هاشمىبين هاشميَيْن و فاطمى بين فاطميَيْن گفتهاند . « 1 » امام صادق عليه السلام فرمود : جدهام فاطمه بنت الحسن صدّيقه بود . « 2 »
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعه ، ج 8 ، ص 390 ، بيروت .
( 2 ) - صدّيق در قرآن صفت پيامبران شمرده شده و حضرت مريم را هم قرآن با وصف صدّيقه مىستايد « وامه صديقه » ( مائده ، آيهء 75 ) . علامه طباطبايى در شرح صديق مى فرمايد :
صديق مبالغه در صدق است يعنى كسانى كه بسيار صادقند . چيزى كه هست صدق تنها زبانى نيست ، يكى از مصاديق آن سخنانى است كه انسان مىگويد ، يك مصداق ديگرش عمل است كه اگر مطابق با قول و ادعا بود آن عمل نيز صادق است . چون عمل از اعتقاد درونى حكايت مىكند ، و وقتى در اين حكايتش راست مى گويد كه ما فى الضمير را بطور كامل حكايت كند و چيزى از آن را باقى و بدون حكايت نگذارد ، چنين عملى راست و صادق است . اما اگر حكايت نكند و يا درست و كامل حكايت نكند اين عمل غير صادق است و همچنين سخن صدق آن سخنى است كه با واقع و خارج مطابقت داشته باشد و چون گفتن نيز يكى از افعال است ، بناچار كسى كه صادق در فعل خويش است سخن نخواهد گفت مگر آنچه كه راست بودنش را مىداند . و مىداند كه اين سخن را بايد در اينجا گفت و گفتن آن حق است و بنابراين سخن چنين كسى هم صدق خبرى دارد و هم صدق مُخبِرى .
پس صدّيق آن كسى است كه به هيچ وجه دروغ در او راه ندارد و چنين كسى كارى را كه حق بودن آن را نمى داند ، نمى كند هر چند كه مطابق با هواى نفسش باشد و سخنى را كه راست بودن آن را نمى داند نمى گويد و قهراً حتى كسى جز حق را نمى بيند . پس او كسى است كه حقايق اشياء را مىبيند و حق مى گويد و حق انجام مىدهد ( الميزان ، ترجمهء محمد باقر موسوى همدانى ، ج 4 ، ص 651 ، دفتر انتشارات اسلامى ) .