اندلس
« اندلس » در اين دوره هر چند از نظر سياسى و حكومتى مستقل بود ، امّا از تاخت و تازهاى گروههاى مختلف مصون نماند . در اواخر حكومت « عبدالرّحمان بن حَكَم » معروف به « عبدالرّحمان اوسط » در اندلس ، مسيحيانِ متعصّبِ شهرِ « قُرْطُبَه » شورش كرده و به مقام مقدّس رسالت ناسزار گفتند . اين فتنه همچنان ادامه داشت تا آنكه در سال 240 هجرى در دوران حكومت « محمّد بن عبدالرّحمان » به جنگ سختى ميان مسلمانان « اندلس » و مسيحيان « طُلَيْطُلَه » منتهى شد . در اين نبرد ، گروه زيادى از مسيحيان كشته شدند و بيش از هشت هزار سرِ بريده جمع آورى و به شهرها فرستاده شد ، و بنابر نوشتهء مورّخان ، رقم كشتههاى دو طرف بالغ بر بيست هزار نفر مىشد . « 2 » در فاصلهء بين سالهاى 241 تا 254 نيز برخوردها و درگيريهايى ميان نيروهاى حكومتى و شورشيان داخلى ، يا فرنگيان و دشمنان خارجى صورت گرفت و تلفات و خسارات و ناامنيهايى در منطقه به بار آورد . « 3 »