تثليث ، توجيه عقلانى ندارد
ايراد اساسى بر تثليث ، اين است كه توجيه عقلانى ندارد واز راه عقل ، قابل درك واثبات نيست . مسيحيان مدّعى اند كه « تثليث راز پنهانى است ، وتنها از راه دل واحساس درونى بايد به آن پى برد » ولى حقيقت اين است كه مسأله تثليث آن قدر پيچيده وغير قابل فهم وتفهيم است كه نه از راه عقل وبرهان ، قابل درك وبيان است ونه از راه دل وشهود درون ! پيچيدگى وابهام تثليث ، آن گاه بيشتر وعميقتر مىشود كه مسيحيان مدّعى مىگردند تثليث مسيحي همان توحيد واقعي وخالص است ! اين ادّعاى آنان را نبايد جدّى گرفت ؛ زيرا در اين صورت ، يا بايد بپذيرند كه « تثليث وسه گانه بودن خدا ، واقعيّت خارجي دارد » كه در اين صورت ادّعاى وحدت ويگانگى خدا ، تناقض گويى آشكار بوده وبه حكم عقل ، باطل است ؛ زيرا نمىتوان پذيرفت چيزى كه در واقع سه چيز است در همان حال ، يك چيز باشد ؟ يا اين كه بگويند « تثليث » واقعيّت ندارد وفقط يك تئورى است . » در اين صورت بايد روشن كنند كه آيا عيسى وروح القدس جزو ذات خداى پدر ( خداى حقيقي ) هستند يا فعل خدا ؟ يعنى آيا صفات ذاتي اند يا صفات فعلى أو ؟
اگر صفات ذاتي باشند بايد با ذات ، متّحد باشند به وحدت حقيقي ، به طورى كه بينونت وجدايى ميان اين دو وذات خدا نباشد ، مانند ديگر صفات ذاتي ، در حالي كه آنها براي عيسى وروح القدس در كتاب مقدّس ، استقلالي قائل بوده وآنها را مؤثّر در عالم ومنشأ افعالى مىدانند . يا بايد اين دو را جزو صفات فعل الهى بدانند ، كه در اين صورت ديگر نمىتوانند صفت ذات به شمار آيند ودر مرتبهء ذات ، لحاظ شوند كه مسيحيان چنين تصوّرى از عيسى وروح القدس دارند . در هر صورت ، مطلب ، روشن نيست وتعابير مسيحيان به ويژه در كتاب مقدّس دربارهء تثليث بسيار مبهم ، آشفته وغير قابل فهم است .
خوب است اين حقيقت را از زبان خود مسيحيان واقع بين وژرف نگر بشنويم . پدر « توماس ميشل » مىنويسد :
با گذشت زمان ودر طول تاريخ كليسا ، مسيحيان به اين نتيجة رسيدند كه طبيعت سه گانهء خدا ، يك راز است ونمىتوان آن را با تعابير بشرى بيان كرد با آن كه نويسندگان ، صوفيان ، ومتكلّمان مسيحي به كمك معلومات عهد جديد براي نيل به برخى از آنچه به ذات خدا مربوط مىشود ، كوشيدهاند ، ولى همگى به نافرجامى آن
اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 101
مساهمون: عليرضا على نورى
ص١٠١