دريا در قرآن ، حديث و فقه اسلامى (فارسى) — صفحة 89

كند . « 1 » در وجوب خمس جواهراتى كه به حد نصاب رسيده ، فرقى نيست كه از دريا به دست آيد ، يا از نهرهاى بزرگ در صورتى كه جواهرات در آنها به وجود آيد . « 2 » اگر با غواصى ، « عنبر » را از دريا استخراج كند ، حكم جواهراتى را دارد كه به وسيلهء غواصى از دريا بيرون آورده شوند ؛ يعنى اگر به حد نصاب برسد بايد خمس آن را بدهد . « 3 » در غواصى جواهرات ، بعد از كسر كردن مخارج غواصى از جواهرات ، خمس به باقيمانده تعلق مىگيرد ، بلكه اقوى اين است كه بعد از كسر مخارج اگر به حد نصاب برسد خمس آن واجب است . « 4 » اگر جواهرات دريا ، خود به خود بر روى آب ظاهر شوند و يا در ساحل دريا ، يافت شوند ، و كسى كه شغل او غواصى و استخراج جواهرات درياست ، آن را از آب بگيرد ، اين نوع جواهرات داخل در منافع كسب است ؛ يعنى بعد از كسر مخارج ساليانه بايد خمس باقيماندهء آن را بدهد ، و در اين‌گونه جواهرات رسيدن به حدّ نصاب شرط نيست . « 5 » اگر جواهرات دريا ، خود به خود بر روى آب ظاهر شوند و يا در ساحل دريا يافت شوند ، اگر كسى كه آن را پيدا مىكند ، شغلش غواصى و استخراج جواهرات نيست بلكه اتفاقى به آن برخورد كرده است ، اين‌گونه جواهرات داخل در مطلق فايده است ، و احتياط مستحب آن است خمس آن داده شود . « 6 » اگر جواهراتى در دريا غرق شود ، و مالك آن ، از آن اعراض كرده باشد و غواصى آنها را بيرون آورد مالك آنها مىشود و احتياط واجب آن است كه حكم جواهرات استخراج شده به وسيلهء غواصى را دارد ؛ يعنى اگر به حدّ نصاب برسد پرداخت خمس آن واجب است . « 7 »