آنچه مسلم به نظر مىرسد اينست كه حمزه نخستين فرماندهء عملياتى يك گروه كشتى - رزمى بوده كه از اهميّت بسيار والايى برخوردار است . داستان اين عمليات نشانگر شخصيّت فوق‌العاده و دشمن شكن اوست كه در وى جلوه گر است . عظمت حمزه آنگاه آشكار مىشود كه بدانيم عمليات وى نقطهء آغازين دوران نوينى است كه در آن « سياست گريز » جاى خود را به « رسالت ستيز » بخشيده است ، و از آنجاكه آغاز هر پديده حساس‌ترين دوران آنست ، بدينجهت اين عمليات نشانگر رادمردى و دليرى و چيرگى اوست . كاروان عظيم قريش رهسپار مكه بود ، و سرپرستى آن رامغرورترين و خودپسندترين وجنگ افروز ترين و افتخار دوست‌ترين فرد قريش كه از همه انعطاف ناپذيرتر وقلدرمنش تر به شمار مىرفت ، و داراى ويژگيهاى يك مرد سخت و خشك و شكننده بود ، و به حق مىتوان او را « ربّ النوع دشمنان اسلام » يا به قول پيامبر « فرعون امت » دانست به عهده داشت . و اين مرد كسى جز « ابوجهل » « 1 » نبود ، كه اكنون عهده دار حساس‌ترين مسؤوليت شغلى قريش