3 . ابن اسحاق
بخارى بيش از بيست مورد به صورت مقطوع از ابن اسحاق مطلب آورده است . در اين موارد ، كه واسطه بين خود و ابن اسحاق را ذكر نكرده ، ابتدا مطلب مورد نظر را با سند كامل از طريق ديگرى نقل كرده ، آنگاه براى ارائه نقل قول ديگر و يا تأييد مطلب ، به سخن ابن اسحاق استناد كرده است . اين امر نشان آن است كه بخارى كتاب ابن اسحاق را در اختيار داشته و مستقيم از آن نقل كرده است . بخارى هيچ روايت متصل - كه ابن اسحاق در سند آن واقع شده باشد - نياورده است . از اين موارد هشت مورد در « كتاب المغازى » صحيح بخارى مذكور است . به مواردى اشاره مىكنيم :
1 ) « قال ابن اسحاق اوّل ما غزا النبى الأبواء » . « 1 »
2 ) « جعله ( غزوة بنى النضير ) ابن اسحاق بعد بئر معونة » . « 2 »
3 ) « قال ابن اسحاق حدّثنا عاصم بن عمر أنّها بعد أحد » . « 3 »
4 ) « قال ابن اسحاق و ذلك ( غزوة بنى المصطلق ) سنة ست » . « 4 »
5 ) « قال ابن اسحاق . . . خرج النبى ( ص ) الى ذات الرقاع من نخل » . « 5 »
همچنين در ابواب و كتابهاى ديگر صحيح بخارى با الفاظى همچون : « قال ابن اسحاق » ، « تابعه محمد بن اسحاق » ، « و ابن اسحاق » ، هجده مورد به صورت مقطوع از او روايت نقل كرده است . البته تعدادى از اين روايات در سيرهء ابن هشام موجود ، يافت مىشود و تعدادى از آنها در سيرهء ابن هشام موجود ، نيست . از جمله مواردى كه در سيره ابن هشام يافت نشد ، عبارتند از :
1 ) « نزول سورهء مرسلات و آمدن مار به هنگام نماز » ؛ « 6 » 2 ) « حفظ مدينه از رعب دجّال » ؛ « 7 » 3 ) « قطع دست دزد به خاطر سرقت سپرى به قيمت سه درهم » ؛ « 8 » 4 ) « لعن واصله و مستوصله » . « 9 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 157 .
( 2 ) . همان ، ص 186 .
( 3 ) . همان ، ص 206 .
( 4 ) . همان ، ص 222 .
( 5 ) . همان ، ص 219 .
( 6 ) . همان ، كتاب التفسير ، ص 552 ، حديث 1355 .
( 7 ) . همان ، ج 9 ، كتاب الفتن ، ص 697 ، حديث 1945 .
( 8 ) . همان ، ج 8 ، كتاب الحدود ، ص 575 ، حديث 1643 .
( 9 ) . همان ، ج 7 ، كتاب اللباس ، ص 304 ، حديث 818 .