بخارى در صحيح ، مجموعا 127 مورد به صورت تعليق و بدون سند متصل از ابن شهاب زهرى روايت نقل كرده است كه ده مورد از آن ، در « كتاب المغازى » آمده است .
او همچنين به صورت متصل و با سلسله سند از طريق اساتيد خود ، بيش از هزار و 500 روايت از ابن شهاب زهرى نقل كرده است كه هشتاد مورد آن در « كتاب المغازى » موجود است .
2 . موسى بن عقبه
موسى بن عقبه ( م . 141 ه . ) صاحب كتابى در مغازى است كه ابن حجر در الاصابه و ابن سيد الناس در عيون الاثر و ابن كثير در البداية و النهاية و بسيارى ديگر از آن بهره بردهاند .
مختصرى از مغازى موسى بن عقبه را ابن عبد البر تحت عنوان الدرر فى اختصار المغازى و السير گرد آورده است . « 1 »
بخارى چهارده مورد ، بدون ذكر سند با الفاظى چون : « قال » از موسى بن عقبه روايت كرده است ، سه مورد آن در « كتاب المغازى » آمده است ، كه هر سه مورد ، مربوط به تعيين زمان حادثه خاصى مىباشد . اين مطلب خود گوياى ساختار زمانى ، و نه موضوعى مغازى موسى بن عقبه است . اين موارد عبارتند از :
1 ) « و قال موسى بن عقبة كانت ( غزوة خندق ) فى شوال سنة أربع » . « 2 »
2 ) « و قال موسى بن عقبة ( غزوة مريسيع ) سنة أربع » . « 3 »
3 ) « غزوة الطائف في شوال سنة ثمان ، قاله موسى بن عقبة » . « 4 »
در ساير موارد نيز با الفاظى همچون : « رواه موسى بن عقبة » ، « تابعه موسى بن عقبة » از او مطلب نقل كرده است كه نشان از استفادهء مستقيم از كتاب موسى بن عقبه مىباشد .
بخارى در « كتاب المغازى » هشت مورد از موسى بن عقبه به صورت متصل روايت نقل كرده ؛ علاوه بر موارد ياد شده ، وى 87 روايت به صورت متصل و مسند نقل كرده است كه موسى بن عقبه در سلسله سند آنها واقع است . سند عمدهء اين روايات پس از موسى بن عقبه شخص ديگرى غير از ابن شهاب زهرى است .
هامش
( 1 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 2 ، ص 85 .
( 2 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 211 .
( 3 ) . همان ، ص 222 .
( 4 ) . همان ، ص 275 .