و [ بنگرد كه ] سپردن كارها به سررشتهدار كارش چگونه بوده و چگونه از آگاهى خداوند از رازهاى نهانش مراقبت داشته و در نهان و آشكارش ، چگونه با خداوند ، همدم بوده است ؟ و نيز اطمينانش به وعدههاى خداى متعال و باورش به انجام گرفتن آن وعدهها چگونه بوده است ؟ نيز برگزيدن خداى متعال بر غير خدا به وسيله او چگونه بوده است ؟ و [ بنگرد كه ] محبّتش به خداوند ، خواستش براى نزديك شدن به خداوند ، و كوشش او در جلب رضاى خداوند ، چگونه بوده است ؟ و نيز اشتياقش به رها شدن از سراى آزمون و رسيدن به منزلگاههاى ايمنى از جفا ، چه سان بوده است ؟ و [ بنگرد كه ] آيا از انجام دادن تكليف ، احساس سنگينى مىكرده ، يا آن را از بزرگترين شرافتها مىدانسته است ؟ نيز درباره آنچه خداوند ، ناپسند دانسته ( مثل : غيبت ، دروغ ، سخنچينى ، حسد ، رياستطلبى و هر چه او را از صاحب دنيا و آخرتش باز مىدارد ) ، چه حالتى داشته و چگونه آنها را ناپسند مىشمرده است ؟ و نيز درباره بيمارىهاى دينىاى كه براى برخى از انسانها ، گاهى از اوقات ، پيش مىآيد ، كه چگونه براى بهبود هر يك از اين بيمارىها خداوند عز و جل را سپاس گفته و براى اداى حقّ نعمت پروردگار متعال و خوبى و احسان او ، چه اقدامى كرده است .
و بايد خوشحالىِ او از بهبود بيمارىهاى دينى ، نزد او مهمتر از بهبود بيمارىهاى بدنى باشد و شادمانى او كاملتر از شادىاش براى دست يافتن به ثروت درهم و دينار باشد تا نشان تصديقِ وجود تفاوت بين بهرهورى از دنياى ناپايدار و آخرتِ ماندگار باشد .
پس اگر ديد كه چيزى از بيمارىها و نيّتهاى بد او ، همچنان بر جاى مانده و درمان اين ماه با عبادتش ، سودى نكرده است ، بداند كه گناه ، از جانب خود اوست و بلا از سوى خودش است . پس در پيشگاه خداوند كه مولاى اوست بگِريد و براى از بين بردن آن ، از رحمت خداوند ، مدد بخواهد . « 1 »
هامش
( 1 ) الإقبال : ج 1 ص 448 .