سخنى درباره انحصارطلبى
استئثار ، مصدر است از ريشه " أثر " در مقابل " ايثار " و به معناى " مقدّم داشتن خود يا وابستگان و هواداران خود بر ديگران در تأمين نيازها و خواستها " . گاه نيز اين كلمه ، در ويژه ساختن خود بر اساس حكمت ، و نه بر مبناى نياز ، به كار مىرود . خليل مىگويد :
استَأثَرتُ عَلى فُلانٍ بِكَذا و كَذا ، أى آثَرتُ بِهِ نَفسى عَلَيهِ دونَهُ . « 1 »
در فلان چيز بر او استئثار ورزيدم ، يعنى آن را به خود ، اختصاص دادم و به وى چيزى ندادم .
و در لسان العرب آمده است :
استَأثَرَ بِالشَّىءِ عَلى غَيرِهِ : خَصَّ بِهِ نَفسَهُ وَ استَبَدَّ بِهِ . « 2 »
در فلان چيز ، بر ديگران ، استئثار ورزيد : آن را ويژه خويش گردانيد و به انحصار خود در آورد .
واژه " أثَرَة " نيز به معناى استئثار است . از اين رو ، ابن اثير در تفسير حديث " سَتَلقَونَ بَعدى أثَرَةً " « 3 » كه منسوب به پيامبر خداست مىگويد :
الأثَرَةُ بِفَتحِ الهَمزَةِ وَ الثّاءِ الاسمُ مِن " آثَرَ يُؤثِرُ إيثارا " ، إذا أعطى . أرادَ
هامش
( 1 ) العين : ص 37 .
( 2 ) لسان العرب : ج 4 ص 8 .
( 3 ) ر . ك : صحيح البخارى : ج 3 ص 1381 ح 3581 .