خداشناسى است . از همين رو ، قرآن كريم معتقد است كه علم ، عموماً ترس و خشيت از خدا را در پى دارد :
" إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
. « 1 »
در حقيقت ، بندگان دانشمند خدا از او مىترسند " .
از اين آيه ، دو مفهوم به دست مىآيد :
الف مقصود از علم ، بصيرتِ علمى است ، به همان معنايى كه توضيح داديم ؛ زيرا هر علمى ( حتى علم توحيد ) ، اگر روح و جوهره علم را در خود نداشته باشد ، باعث خشيت نمىشود .
ب رابطه ميان علم و ايمان ، رابطهاى ناگسستنى است ؛ به اين معنا كه امكان ندارد انسان ، جهان را چنان كه هست ، ببيند ، امّا دستِ قدرت خدا و صُنع او را نبيند .
از همين جاست كه قرآن كريم دارندگان علم را در رديف فرشتگان ، به عنوان گواه بر يگانگىِ آفريننده عالم ، قرار مىدهد و مىفرمايد :
" شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ
. « 2 »
خداوند ، فرشتگان و دانشمندان گواهى مىدهند كه معبودى جز او نيست " .
6 . علم ، به مفهوم پيش گفته ، فقط با ايمان به توحيد و يگانگىِ خدا توأم نيست ؛ بلكه با ايمان به نبوّت نيز همراه است ؛ زيرا همان گونه كه محال است انسان ، جهان را ببيند و كارش به ايمان به خدا نينجامد ، همچنين امكان ندارد كه انسان ، اين جهان و سازنده آن را ببيند و جايگاه او را در هستى بشناسد و با اين حال ، به رسالت خداوندى كه [ بشر را ] به حكمتِ آفرينشْ رهبرى مىكند ، ايمان نياورد :
هامش
( 1 ) فاطر : آيه 28 .
( 2 ) آل عمران : آيه 18 .