كَتَبَها لَهُم ثُمَّ مَحاها ، ثُمَّ كَتَبَها لِأَبنائِهِم فَدَخَلوها ، وَ اللّهُ يَمحو ما يَشاءُ و يُثبِتُ و عِندَهُ امُّ الكِتابِ . « 1 »
آن را برايشان نوشت ، سپس محو كرد و آن گاه آن را براى فرزندانشان نوشت و آنان در آن وارد شدند . و خداوند آنچه را بخواهد ، محو و يا اثبات مىكند و اصل كتاب ، در نزد اوست .
و نيز مىفرمايد :
كانَ فى عِلمِهِ أنَّهُم سَيَعصونَ و يَتيهونَ أربَعينَ سَنَةً ، ثُمَّ يَدخُلونَها بَعدَ تَحريمِهِ إيّاها عَلَيهِم . « 2 »
در علم خدا چنين بود كه آنان نافرمانى مىكنند و چهل سال ، سرگردان مىشوند و آن گاه و پس از آن كه آن را برايشان حرام كرد ، در آن وارد مىشوند .
امام صادق عليه السلام در اين دو حديث ، تصريح مىنمايد كه بَدا ، در " كتابِ تقديرات ( امُّ الكتاب ) " بوده است و نه در علم ذاتى خدا ؛ چرا كه هم تقدير قبلى و هم گناه بنى اسرائيل و هم تغيير در تقدير قبلى و اثبات تقدير جديد ، همگى در علم ذاتى و ازلى خدا بودهاند .
مورد ديگر بَدا ، بدا در ذبح اسماعيل است . « 3 »
نمونههايى از بَدا در احاديث اهل سنّت
در اين جا به چند نمونه از بداهايى كه در منابع حديثىِ اهل سنّت آمدهاند ، اشاره مىكنيم تا مشخّص گردد كه اين مسئله به احاديث اهل بيت عليهم السلام اختصاص ندارد :
هامش
( 1 ) تفسير العيّاشى : ج 1 ص 304 ح 72 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 181 ح 14 .
( 2 ) تفسير العيّاشى : ج 1 ص 306 ح 76 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 182 ح 17 .
( 3 ) ر . ك : صافّات : آيه 102 107 ، التوحيد : ص 336 .