" ظهور پس از خفا " و " پيدايش رأى جديد " ، به كار مىرود . فيروزآبادى ، جوهرى و ابن فارس ، به ترتيب مىنويسند :
بدا ، بدواً و بُدُوّاً ، يعنى : هويدا شد . و در كار ، براى او ، بدا حاصل شد ، يعنى : در آن ، برايش نظرى تازه پيدا شد . « 1 »
براى او در اين كار ، بدايى محدود حاصل شد ، يعنى : برايش نظرى تازه پيدا شد . « 2 »
مىگويى : برايم در اين كار ، بدايى حاصل شد ، يعنى : نظرم درباره آن ، عوض شد . « 3 »
معناى دوم بَدا ( پيدايش رأى جديد ) ، خود ، دو صورت دارد : پيدايش رأيى بر خلاف رأى قبلى ( تغيير در رأى ) ، و پيدايش رأيى بدون سابقه قبلى . « 4 »
بدين سان ، " بداء " در لغت عرب ، در سه مورد به كار مىرود :
1 . آشكار شدن چيزى پس از مخفى بودنش 2 . پيدايش رأيى بر خلاف رأى قبلى ( تغيير رأى ) 3 . پيدايش رأيى بدون سابقه قبلى .
حال بايد ديد كه بَدا در قرآن و احاديث ، به كدام معنا در مورد خداى متعال به كار رفته است .
بَدا ، در قرآن و احاديث
بسيارى از كسانى كه در مورد بَدا نظر دادهاند و يا آن را انكار كردهاند ، بر اين گمان بودهاند كه بَدا با معناى نخست آن ، در مورد خدا به كار رفته است . در نتيجه ، به توجيه يا ردّ آن در مورد خداوند پرداختهاند ؛ امّا بايد توجّه داشت كه در قرآن و
هامش
( 1 ) القاموس المحيط : ج 4 ص 302 .
( 2 ) الصحاح : ج 6 ص 2278 .
( 3 ) معجم مقاييس اللغة : ج 1 ص 212 .
( 4 ) در اين صورتِ دوم ، " بَدا " با " بَدَأَ " ، هممعنا هستند .