در تبيين اين احاديث ، بايد گفت : اگرچه اعتبار سندىِ لازم براى معارضه با احاديث پيشين را ندارند ، ولى با تأمّل در مضمون آنها ، روشن مىشود كه در دلالت و محتواى آنها نيز تعارضى نيست ؛ زيرا اين احاديث ، مردم را به رياكارى در يادگيرىِ معارف دينى يا ناچيز شمردن نقش اخلاص در بركات تحصيل دانش ، فرا نمىخوانند ؛ بلكه به نكته دقيق قابل توجّهى اشاره دارند و آن ، اين كه يكى از بركات معارف دينى ، برانگيختن اخلاصِ طالب دانش است . چه بسيارند كسانى كه با انگيزههايى نه چندان خالص ، به حوزههاى دينى مىآيند و سالها به درس و بحث و تعلّم مىپردازند و از رهگذر اين تلاش علمى و بويژه توجّه به نقش اخلاص و خطر انگيزههاى غير الهى ، به درجات والاى اخلاص ، نايل مىگردند . از اين رو ، اگر به بهانه نبودن شرط اخلاص در دانشجو در آغاز تحصيل ، مانع او شويم ، موجب محروميت بسيارى از جويندگان دانش و معارف دينى خواهيم شد .
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — صفحة 415
مساهمون: محمد الريشهري
ص٤١٥