سخنى درباره طلب علم براى خدا
در مقابل احاديث اين باب و نيز احاديث باب نخست از " آدابِ آموختن " كه تأكيد بر اخلاص در نيّت و اجتناب از علمآموزى با انگيزههاى غير الهى دارند ، احاديثى از پيامبر خدا نقل شده كه به ظاهر ، معارض با اين به نظر مىرسند . اين احاديث عبارتاند از :
مَن طَلَبَ العِلمَ لِغَيرِ اللّهِ لَم يَخرُج مِنَ الدُّنيا حَتّى يَأتِىَ عَلَيهِ العِلمُ فَيَكونَ للّه . و مَن طَلَبَ العِلمَ للّه فَهُوَ كَالصّائِمِ نَهارَهُ وَ القائِمِ لَيلَهُ . و إنَّ باباً مِنَ العِلمِ يَتَعَلَّمُهُ الرَّجُلُ خَيرٌ مِن أن يَكونَ لَهُ أبو قُبَيسٍ ذَهَباً فَأَنفَقَهُ فى سَبيلِ اللّهِ تَعالى . « 1 »
آن كه دانش را براى جز خدا بجويد ، از دنيا بيرون نمىرود تا آن كه دانش برايش حاصل شود و خدايى گردد و هر كس دانش را براى خدا بجويد ، مانند روزهدارِ شبزندهدار است . بىگمان ، بابى از دانش را كه انسان فرا مىگيرد ، برايش بهتر از آن است كه همسنگ كوه ابو قُبَيس طلا داشته باشد و آن را در راه خدا انفاق كند .
إنَّ الرَّجُلَ لَيَطلُبُ العِلمَ و ما يُريدُ اللّهَ ، فَما يَزالُ بِهِ العِلمُ حَتّى يَجعَلَهُ للّه عز و جل . « 2 »
[ گاه ] انسان ، دانش را مىجويد ، بى آن كه مقصودش خدا باشد . پس همواره دانش با او خواهد بود تا آن را در راه خداى عز و جل قرار دهد .
هامش
( 1 ) تنبيه الغافلين : ص 428 ح 670 عن أنس ؛ منية المريد : ص 100 وفيه ذيله ، بحارالأنوار : ج 1 ص 184 ح 96 .
( 2 ) الفردوس : ج 1 ص 194 ح 733 عن أنس .