- 1 - مكحول
ابو عبد الله مكحول بن عبد الله شامى كابلى « 1 » .
مكحول در جوانى بدست مسلمين اسير گشته ( از اسيران كابل است ) و به گفتهء ابن نديم و گفته منقول از واقدى زنى از قبيلهء هذيل را بنده و مولى بوده و به منقول از ابن عائشه زنى از بنى قيس را بندگى مىداشته و به قولى ديگر بندهء سعيد بن عاص و بقول چهارم مولى بنى ليث بوده است .
مكحول به قولى در سال يك صد و دوازده ( 112 ) و به قولى يك صد و سيزده ( 113 ) و به قولى يك صد و چهارده ( 114 ) و به گفته ابن نديم و گفتهء منقول از واقدى در سال يك صد و شانزده ( 116 ) و به گفتهء ابو اسحاق و ابن خلَّكان در سال يك صد و هجده ( 118 ) وفات يافته است . به گفتهء ابو اسحاق شيرازى ، ابو عبد الله مكحول معلم اشخاص بزرگى مانند اوزاعى و سعيد بن عبد العزيز و عبد الرحمن و برادرش يزيد ، پسران يزيد بن جابر بوده و اينان از او استفاده كرده و علم فرا گرفتهاند .
مكحول از جمله فقيهانى است كه « راى » و عمل به آن را درست مىدانسته و آن را در مسائل فقهى به كار مىبرده است .
هامش
« 1 » ابن اثير در « اللباب » ، پس از اين كه گفته است : شامى نسبت است به شام كه از بلاد معروف است و گروهى بسيار از صحابه در آنجا بوده حتى گفته شده كه ده هزار كس كه پيغمبر ( ص ) را ديدهاند در آنجا بودهاند ، چنين آورده است : « و مشهور به اين نسبت است ابو عبد اللَّه مكحول بن عبد اللَّه شامى كه سعيد بن عاص او را از كابل اسير كرده و به زنى از هذيل بخشيده و آن زن وى را آزاد ساخته است . مكحول در شام ساكن شده و به سال يك صد و دوازده ( 112 ) و به قولى 13 و به قولى ديگر 14 وفات يافته است .