تحريك نمايد ومزاج « 1 » دماغ مختل شود وامراض چون دوار وسدر « 2 » وطنين وددى وغيره روى نمايد واز كتب طبيعيين ، استنباط هر يك « 3 » توان نمود .
و « 4 » هرگاه بعد الخلو تام گويند ، بدين حركت ، أخلاط در بدن بسوزد وبخارات بد از ايشان به دماغ برآيد وحرارت دل نيز « 5 » غلبه بكند « 6 » ومادّهها را در دماغ بسوزاند وسودا گرداند وعلّتهاى بد ، چون ماليخوليا « 7 » وكابوس وجنون وسوزش معده وبواسير وخفقان وتشنّج وبدى هضم وبىخوابى وأشباه اينها پديد آيد ؛ چنانچه در « 8 » طبّ مقرّر است .
ديگرى آن كه از سه ذكر به تدريج زيادة سازند چون آدمي [ در ] كبّاده كشيدن وغيره ، تا « 9 » نفس نسوزد وقوّت « 10 » زيادة گردد ؛ چنانكه به يك نفس ، بسيار توانند « 11 » گفتن بىكلفت ووحشت ومقادير آن غير معيّن است وكميّت آن « 12 » ذكر ، به مشاهدهء صور در عالم مثال وترقيّات و « 13 » أحوال مميّز گردد ؛ چه قابليّات متفاوت « 14 » است :
گاه بود كه سالك ، معتدل المزاج بود ومحتاج به زيادة تعب « 15 » نباشد ؛ بلكه اگر كشد مضرّ بود .
وگاه بود كه جذبه بر أو چنان غالب « 16 » بود كه كثرت ذكر بسوزد « 17 » أو را واز حدّ اعتدال به در برد ؛ چنانچه از حضرت شيخ اخى على دوستى - قدّست أسراره - مروى است كه يك ذكر بيشتر نمىتوانسته « 18 » گفتن .
وگاه بود كه چنان خام بود كه با كثرت ذكر ، ديگر مشقّتها وتعبها از خدمت عبادات « 19 » مسنونه ، علاوهء آن بايد ساخت تا ترقّى كند وپير كامل مكمّل به جهت ضبط
هامش
( 1 ) . ف : + / و .
( 2 ) . ف : مندر .
( 3 ) . ف : هر يك استنباط .
( 4 ) . م : - و .
( 5 ) . ف : - نيز .
( 6 ) . م : شود .
( 7 ) . ف : ماخوليا .
( 8 ) . ف : + / كتب .
( 9 ) . ف : - تا .
( 10 ) . ف : - قوّه .
( 11 ) . ف : تواند .
( 12 ) . ف : اين .
( 13 ) . ف : - و .
( 14 ) . ف : مختلف است ومتفاوت .
( 15 ) . ف : زياد نعت .
( 16 ) . ف : - غالب .
( 17 ) . ف : بسوزاند .
( 18 ) . ف : نمىتوانست .
( 19 ) . ف : وعبادت .