هدايت يزدانى ؛ زيرا كه « 1 » وجود وسط حقيقي در ميان أطراف نامتناهى خود متعذّر « 2 » است وتمسّك بدان بعد از « 3 » وجود در غايت « 4 » تعسرّ .
وآنچه حكما گفتهاند كه : « إصابة نقطة الهدف أعسر من العدول عنها ، ولزوم الصّواب بعد ذلك حتّى لا يُخطئها « 5 » أعسر وأصعب » مشعر بدين معنى است . يعنى تير بر نشانه زدن ، دشوارتر است از پريشان افكندن وچون بر نشانه خورد ، بعد از آن دست خود را نگاه داشتن تا هرگز خطا نرود ، در غايت صعوبت ودشوارى است وسرّ كمال اين حقيقت جز در مظاهر نفوس طيّبه وذوات زكيهء أنبيا عليهم السلام ظهور نيافته .
پس طالبان نهج قويم عدالت را غير از سلوك صراط مستقيم شريعت ، طريقي نبود ؛ چه مقياس رعايت عدل در جميع اعمال وكلّ افعال در دين مبين حبيب ملك متعال « 6 » - تقدَّسَ عن الأشباه ، وتنزَّهَ عن الأمثال - واضح وهويداست .
نظم
هست راه أو صراط المستقيم * گفتْ حق أو را على خُلُقٍ عظيم « 7 »
از جمال اوست عالم را صفاگشته از خوانش دو عالم را نوا
وببايد دانست كه جوهر شريف وذات لطيف عدل ، از روى حقيقت به مثابهء انساني است كه مجمع محاسن أوصاف ومجموعهء فضايل ومنبع مكارم اخلاق ومحروسهء وسايل بود ؛ چنان كه ذات أو تصديق است . روح أو توحيد است . نفس أو اخلاص است . باطن أو صدق است . سر أو حكمت است . پيشانى أو علوّ همّت است . دماغ أو ذكاست . بطون مغز أو تحفّظ وتذكّر وحسن تعقّل است . شقيقهء أو سرعت فهم است . ابروى أو صفاى ذهن است . چشم أو حياست . گوش أو رضاست .
بيني أو حزم « 8 » است . روى أو شفقت است . عذار أو الفت است . دهان أو نصيحت است . زبان أو ذكر است . دندان أو تسبيح است . لب أو تحميد است . حلقوم أو تهليل است . زنخدان أو محبّت است . گردن أو تواضع است . دست أو امانت است . كف أو سخاست . انامل أو ايثار است . ناخن أو كرم است . مرفق أو مروّت است . زندين أو « 9 »
هامش
( 1 ) . م : چه .
( 2 ) . ف : متعدّد .
( 3 ) . م : - از .
( 4 ) . ف : + / صعوبت و .
( 5 ) . م : يحطيها ، ف : يحيطها . متن ، تصحيح قياسي است .
( 6 ) . م : - ملك متعال .
( 7 ) . سورهء قلم ، آيهء 4 .
( 8 ) . ف : جزم .
( 9 ) . م : امّا .