فرض گردانيدهاند « 1 » كه
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
« 2 » بگويند وچون هيچ كس در استقامت اين صراط از ميل ، خالى نيست ، لاجرم هيچ كس را از ورود آتش دوزخ چاره نيست ؛ چنانچه در كلام مجيد واقع است « 3 »
« وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا * ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا »
« 4 » يعنى هيچ كس نيست كه أو را در دوزخ ، ورود نخواهد بود . بلكه همه را در دوزخ ، حاضر خواهيم كرد . بعد از آن ، پرهيزكاران را كه آينهء دل را « 5 » از غبار ميل به اغيار نگاه داشتهاند ، به سعادت نجاح وفلاح ، مشرف گردانيم وهواپرستان تيرهروزگار را در آن جا بمانيم .
نقل است از أبو ميسره - قُدّست أسراره - كه از أكابر تابعين بود و « 6 » سى وسه سأله پهلو بر زمين ننهاده « 7 » چون شب درآمدى تا روز بر خود نوحه كردى ورخسارهء مباركش از بسيار گريستن ريش « 8 » گشته بود . روزى مادرش گفت : اى جان مادر ! از خُردى تا غايت ، هيچ گناه از تو در « 9 » وجود نيامده وهمه عمر در طاعت ورياضت گذاشتهاى « 10 » وحضرت حق ، تو را به شرف اسلام وعلم مشرّف گردانيده است . اين چندين نوحه چرا مىكنى ؟ گفت : اى مادر ! چون نوحه نكنم كه حق « 11 » - جلّ وعلا - ما را خبر داده است كه « همه را به دوزخ در « 12 » خواهيم برد » ونمىدانم كه من از آنها خواهم بود كه از آنجا نجات يابند يا نه « 13 » ؟ واين از آن سبب گفت كه حقيقت استقامت به زمين « 14 » صراط عدالت ، مقدور نوع بشر نيست مگر به توفيق عنايت ربّانى وتأييد
هامش
( 1 ) . ف : هفده بار جهانيان را فرض كردهاند .
( 2 ) . سورهء فاتحه ، آيهء 6 .
( 3 ) . ف : + / كه .
( 4 ) . سورهء مريم ، آيهء 71 و 72 .
( 5 ) . ف : - را .
( 6 ) . ف : - و .
( 7 ) . ف : ننهاد و .
( 8 ) . م : ربش .
( 9 ) . ف : از خردى تا حال گناهى هيچ در .
( 10 ) . ف : گذرانيده .
( 11 ) . ف : - حق .
( 12 ) . ف : - همه را در دوزخ .
( 13 ) . ف : نى .
( 14 ) . ف : برمن .