تذكر نكته اى
نكته اين است تعريفهايى را كه اهل لغت براى وقف ذكر كردهاند تعريف حقيقى آن نمىباشد ، زيرا تعريف حقيقى و منطقى آنست كه جامع افراد و مانع اغيار باشد و تعريفهاى ياد شده داراى چنين نمىباشد ، زيرا در آنها سكنى رقبى و عمرى داخل مىشوند با اين كه خارج از حقيقت وقف مىباشند زيرا در وقف فك و جدايى ملك از ملك مالك و تسليط جهت و يا غير او بر آن مىباشد و تعريفهاى ياد شده داراى اين ويژگى نمىباشد . پس بايد آنها را يا تعريف لفظى وقف دانست و يا بيان چيزى از خصوصيات و ويژگيهاى آن .
5 - انگيزه وقف
تدبر در تاريخ وقف اين حقيقت را براى ما مىنماياند كه انگيزه واقفان در وقف اموالشان ، خدمت و كمك به فقيران و مستمندان ، تقويت مراكز دينى ، و اداره عالمان دينى ، و برخى از منافع عمومى بوده است .
6 - سير تاريخى وقف
تاريخچه وقف بازگشت به زمان پيش از پيدايش اسلام دارد اين عنوان پيش از اسلام بين پيروان همه اديان در غرب و شرق بوده ، اداره معبدها ، صومعهها ، آتشكدهها ، زندگى اسقفها ، موبدان و كاهنان از منافع موقوفات بوده است ( 1 ) بعد از پيدايش اسلام اين روش پسنديده ادامه پيدا كرد در زمان تشريع و رسول خدا و امامان ( عليهم السلام ) و زمان صحابه و تابعين و تابعان تابعين وقف بوده است .
خود رسول خدا زمينى داشت و آن را در راه خدا وقف كرد . اصحاب و ياران او در اين زمينه از وى پيروى نمودهاند . ( 2 ) ابن هشام مىگويد نخستين صدقه موقوفه در اسلام زمينهاى مخيريق است كه آنها را با وصيت در اختيار رسول خدا قرار داد و پيامبر آنها را وقف كرد . ( 3 )
هامش
( 1 ) تاريخ زندگى روستاييان 1 / 33 .
( 2 ) نگاهى به وقف و آثار اقتصادى و اجتماعى آن ص 15 .
( 3 ) سيره نبوى ج 2 ص 164