اوست . « 1 » اثرى نيز از أو تا كنون منتشر نشده است .
با كاوش در نسخهء خطّى مذكور ، به اطّلاعاتى دربارهء زندگانى أو دست يافتيم كه در زير بدانها اشاره مىشود :
ابن همام ، شيعهاى است دوازده امامي وپاكْ اعتقاد ، واين نسبت ، از مثنوىهاى أو به خوبى بر مىآيد .
أو أهل شيراز است ودر مثنوى « تحفه الملوك » گويد :
بشنو اى پادشاه با احسان * حال شيراز از من حيران
هست در شهر ما مُدام جنان * خاصه در موسم زمستان ، آن
وى عالمي است آگاه به حديث ، تفسير ، كلام وأدب فارسي وعربى ، ودانايى است واقف به اسرار وحقايق عرفانى .
نخستين چيزى كه در اوّلين نگاه به مثنوىهاى أو رُخ مىنمايد ، دلبستگى أو به مطالب ورموز عرفانى است ؛ بويژه در اوّلين مثنوى از كلّيات أو ، حكاياتى فراوان دربارهء عرفا ومتصوّفه آمده است . در مثنوىهايش اكثراً متأثّر از مثنوى مولوى است وآنها را بر همان وزن سروده وسبك شعري وبيان أو ، شباهتى تام به مثنوى معنوي دارد .
ابن همام ، از سلسلهء صوفيان « نوربخشيه » است وبه سال 849 ق ، در گيلان ، سيّد محمّد نوربخش « 2 » را ديده واز أو ارشاد پذيرفته
هامش
( 1 ) . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 10 ، ص 1524 . شيخ آقا بزرگ تهرانى نيز بر أساس همين فهرست ، مثنوىهاى أو را جدا جدا ودر مواضع زير آورده است : الذريعة إلى تصانيف الشيعة ، الطبعة الأولى ، النجف : مطبعة القضا ، ج 19 ، ص 114 و 192 و 228 و 253 وج 21 ، ص 93 وج 23 ، ص 95 .
( 2 ) . سيد محمّد بن محمّد بن عبد اللَّه موسوى خراساني ( 795 - 869 ق ) ، از أكابر عرفاى قرن نهم هجرى ومؤسّس سلسلهء نوربخشيه است . وى از شاگردان ابن فهد حلّى ( م 841 ق ) بوده ودر تمامى عمر خود ، لباس سياه ( كه سنّت مشايخ أو بوده ) مىپوشيد . أو در اشعارش بيشتر به « نوربخش » تخلّص مىكرد ولى از آن جا كه مولد جدّش « لحسا » بوده ، گاهى در غزليات خود ، به « لَحسوى » تخلّص مىنمود . در طريقت ، مريد علاء الدولهء سمنانى وخواجة إسحاق خُتَلانى بوده وهمان خواجة إسحاق ، أو را لقب نوربخش داده وخرقه به أو پوشانيده است . وى در خراسان ، بساط ارشاد گسترده بود ؛ امّا مفسدان ، شاهرخ ميرزاى تيمورى را به قتل وى برانگيختند . سيّد فرار كرد وبه ولايت رى رفت ودر آنجا أقامت گزيد تا آنكه در چهاردهم ربيع الأول 869 ق ، در قريهء « سولقان » وفات يافت . دو كتاب انسان نامه ، وشجرهء مشايخ ، از تأليفات اوست . ( فرهنگ معين )