درباره كتاب باعظمت نهج البلاغة وسخنان گهربار أمير المؤمنين على - عليه السلام - دانشمندان شيعي وسنى سخنان بسيار گفته اند وفهرست نگاران در معرفى نسخه ها ، شرح ها وترجمه هاى نهج البلاغة ونيز در معرفى شرح وترجمه خطب وكتب وكلمات قصار تأليفات فراوانى نموده اند . مترجمين وشارحان اين كتاب را به زبان هاى مختلف ترجمه نموده ودر ابعاد گوناگون فلسفي ، كلامي ، أدبي ، تاريخي ومذهبي و . . . شرح نموده اند .
نهج البلاغة از همان قرون أولية كه به دست انديشمندان وأهل قلم رسيد ، مورد بحث وتوجه محافل علمي قرار گرفت . سيد رضى خود تعليقاتى بر نهج البلاغة دارد ودر واقع نخستين شارح نهج البلاغة هموست . 2
علامه سيد علي بن ناصر معاصر سيد رضى كتاب اعلام نهج البلاغة را نوشته كه اقدم شروح است . 3
سيد مرتضى برادر بزرگ سيد رضى ، خطبه شقشقيه را شرح كرده است . أبو الحسن علي بن أبو القاسم زيد بيهقى « معارج نهج البلاغة » نوشت كه آن را در سيزده جمادى الأول سال 552 به انجام رسانيد . 4
قطب الدين راوندى ، ابن ميثم بحراني وابن أبي الحديد معتزلي از شارحين بنام
هامش
قرار داد وآن را نهج البلاغة ناميد . در زمينه شعر بهترين شاعر عرب وقريش بود .
دكتر زكى مبارك در « عبقرية الشريف الرضى » كه درباره شخصيت سيد رضى نگارش يافته ، مى گويد : شريف رضى در جهان أدب با دشوارترين بد رفتارى ها روبرو شد واگر ديوان شعر أو به زبان فرانسوى يا انگليسى يا آلمانى بود ، أهل اين زبان ها ، صدها كتاب درباره آن مى نوشتند وده ها مجسمه برايش مى ساختند ( ر . ك : « عبقرية الشريف الرضى » از دكتر محمد زكى مبارك جلد 1 ؛ صفحه 11 ) .
براي كسب اطلاع بيشتر از زندگى اين شخصيت بزرگ به كتابهاى : « أمل الآمل » ، ج 2 ، ص 108 شماره 303 ؛ « أعيان الشيعة » ، ج 9 ، ص 216 ؛ « شريف رضى » نوشته كاشف الغطاء ؛ « شريف رضى » نوشته دكتر حسينعلى محفوظ ؛ « الشريف رضى » نوشته شيخ محمد هادي أميني ؛ « سيد رضى » تأليف على دوانى ؛ « ما هو نهج البلاغة » تأليف شهرستانى ؛ كاخ دلاويز وديگر كتب تراجم ورجال ، مراجعه فرماييد .
2 . الذريعة ، ج 14 ، ص 146
3 . همان ، ج 2 ، ص 240
4 . ديباچه فرمان مالك اشتر ، ص 7