نشانههاى گواهى و نگاهبانى او است ، و او را جز به اين صفت تقديس ، و جز بدين اعتبار تسبيح نمىكنيم ، پس چون اين وسيلهاى به سوى او است تقديس ، و چون راهى براى شناخت او است تسبيح مىشود .
هر كس نام را بدون صاحب نام يا با صاحب نام تقديس كند ، به پروردگار پاك خود شرك ورزيده است ، و جز اين نيست كه تقديس ما براى اسم بدان سبب است كه اسمى براى معنى و وسيلهاى براى نزديكى به او است نه چيزى بيش از اين .
/ 34 بدين گونه در بعضى از آيات ذكر را تسبيحى براى خدا و در بعضى ديگر براى اسمش مىيابيم ، پس چون خدا را تسبيح كنيم ، اين تسبيح به وسيلهء نامهاى او صورت مىگيرد ، زيرا كه راهى براى دست يافتن ما به معرفت ذات خدا وجود ندارد ، و هنگامى كه نام خدا را تسبيح مىكنيم ، بدان سبب است كه نام خدا است و راه رسيدن ما به شناخت خدا ، و بدان جهت كه توانايى شناخت او را جز به اسم او نداريم .
خداى تعالى گفت :
سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
، « 5 »
يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ
، « 6 » و گفت :
وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا
، « 7 » چنان كه گفت :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ
، « 8 »
تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ
« 9 » كه دو صفت جلال و اكرام در اين آيه بدين گونه آمده است ، در صورتى كه در جاى ديگر اين دو صفت براى وجه خداوند سبحانه و تعالى آمده است و گفته است :
كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ
. « 10 »
هامش
( 5 ) - الصّف / 1 .
( 6 ) - الجمعة / 1 .
( 7 ) - الأحزاب / 42 .
( 8 ) - العلق / 1 .
( 9 ) - الرحمن / 78 .
( 10 ) - الرحمن / 26 و 27 .