اصحاب شعاع -
كسانى كه در مورد چگونگى حصول و ماهيت ابصار گويند ابصار به واسطهء خروج شعاع از بصر و وقوع آن بر سطح مبصرات حاصل مىشود اصحاب شعاع گويند . ابصار « 1 »
اصحاب شمال -
اين اصطلاح مأخوذ از قرآن مجيد است . گمراهان را اصحاب شمال ناميده است . « 2 »
اصحاب نقل -
پيروان كتب تناسخ - تناسخيه . « 3 »
اصل الحكمة القويمه -
مراد از حكمت قويمه ، حكمت ايمانى است . « 4 »
اصل الهويت -
صدرا از اطلاق اين اصطلاح ذات حق را اراده كرده كه به طور جمع « اصل الهويات » هم گاه اطلاق كرده است . « 5 »
اصول اعلون -
مراد صدرا از اطلاق اصول اعلون صوره مفارقهء در علم حق است . مثل نوريه
اصول الدين -
اصول دين و اركان يقين عبارت از علم به احوال مبدأ است از توحيد و عدل و اسرار معاد و سرّ نبوت و امور متعلق به آن .
اضافه -
يكى از مقولات نه گانه عرضى و عبارت است از نسبت متكرر ما بين دو امر به طورى كه نسبت از هر دو طرف تكرار شود ( بدان گونه كه تعقل هر يك مستلزم تعقل ديگرى باشد مانند نسبت ابوت و بنوت ما بين اب و ابن و نسبت فوقيت و تحتيت ما بين دو امر ) و واجب است كه هر دو امر در عدد ( و همچنين در قوه و فعل ) متكافى باشند ( بدين معنى كه اگر يكى از دو امر واحد باشد ديگرى هم واحد باشد و هر گاه يكى از دو امر متعدد باشد ، ديگرى نيز متعدد و در عدد مساوى با ديگرى باشد ؛ و نيز اگر يكى از دو امر بالقوه و يا بالفعل باشد ديگرى هم بالقوه و يا بالفعل باشد ) و بايد دانست كه اضافه عارض بر كليهء موجودات مىگردد ، به خصوص واجب الوجود كه مبدأ كل موجودات است ( زيرا نسبت كليهء موجودات به مبدأ نسبت فقر به غنا و نسبت امكان به وجوب و نسبت معلول به علت است ؛ و نسبت واجب الوجود به كليهء موجودات نسبت معكوس است و طرفين نسبت نيز متكافى در عدداند . زيرا طرف واجب الوجود مفهوم ممكن الوجود است نه افراد خارجى و نسبت عليت و معلوليت همانطور كه در درجهء اول ما بين ممكن الوجود و واجب الوجود است ، همين طور ما بين مراتب طوليهء وجود ، نسبت عليت و معلوليت داير است ) . « 6 »
اضافه اشراقى -
در برابر اضافهء مقولى كه نسبت بين دو امر است ، اضافهء اشراقى يك طرفى است چنان كه گويند علم خداوند به اشيا از باب اضافهء اشراقى است و علم او به اشيا عين خلق اشيا است يعنى يك طرف علم اشيا نمىباشند ، علم او خلق اشيا است ، و علم حق است كه موجودات را از كتم عدم به وجود آورد و لذا گويند علم خداوند علم فعلى است . علم
اضغاث احلام -
در تحت عنوان كلمهء رؤيا بيان خواهد شد كه رؤياها و خوابهايى كه
هامش
( 1 ) اسفار ، ج 1 ، سفر 4 ، صص 191 - 195 .
( 2 ) تفسير سوره يس ، ملا صدرا ، ص 262 .
( 3 ) اسفار ، ج 2 ، سفر 4 ، ص 27 .
( 4 ) همان ، ج 1 ، سفر 1 ، ص 232 .
( 5 ) رسائل ، ملا صدرا ، ص 64 .
( 6 ) اسفار ، ج 1 ، سفر 2 ، ص 200 .