همان ، ج 1 ، ص ( 84 - 83 ) .
نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 21 و 28 .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 39 و 46 .
خمينى ، روح الله ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 68 و 80 .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 43 و 45 .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 1 ، ص 37 .
آذرى قمى ، احمد ، تحقيق الاصول المفيدة فى اصول الفقه ، ص 86 .
شيرازى ، محمد ، الاصول ، ج 1 ، ص ( 22 - 21 ) .
فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 2 ، ص 554 .
وضع خاص
تصور معناى جزئى از سوى واضع هنگام وضع وضع خاص ، عبارت است از تصور معناى جزئى و خاص از سوى واضع ، هنگام وضع ، مانند : تصور « زيد » خارجى ( فردى كه در خارج است ) هنگام وضع لفظ زيد براى او .
خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 50 - 49 ) .
خمينى ، روح الله ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 57 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 21 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 24 .
وضع خاص موضوع له خاص
تصور معناى جزئى توسط واضع و وضع لفظ براى همان معنا وضع به اعتبار كيفيت لحاظ معنا ، به چهار صورت ، متصوّر است :
1 . وضع عام ، موضوع له عام ؛
2 . وضع عام ، موضوع له خاص ؛
3 . وضع خاص ، موضوع له عام ؛
4 . وضع خاص ، موضوع له خاص .
وضع خاص ، موضوع له خاص ، آن است كه واضع در هنگام وضع ، يك معناى جزئى را تصور نموده ، سپس لفظ را براى همان معناى جزئى قرار مىدهد ، مانند : وضع اعلام شخصى همچون زيد ، حسن ، على و . . .
اصوليون در امكان و تحقق اين نوع وضع ، اختلافى ندارند .
خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 50 - 49 ) .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 22 - 21 ) .
مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 288 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 24 .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 36 .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 33 .
وضع خاص موضوع له عام
تصور معناى جزئى و وضع لفظ براى معناى كلّى آن وضعى به لحاظ معنا ، وضع خاص و موضوع له عام است كه واضع ، هنگام وضع ، يك معناى جزئى را تصور نموده ، سپس لفظ را براى كلى آن جزئى وضع مىكند ؛ براى مثال ، وجود خارجى زيد ، و سپس لفظ زيد را تصور نموده و آن را براى انسان وضع مىكند .
مشهور اصوليون ، چنين وضعى را محال مىدانند .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 36 .
خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 51 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 21 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 24 .
مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 288 .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص ( 35 - 34 ) .
وضع شخصى
تصور تفصيلى لفظ توسط واضع هنگام وضع واضع در هنگام وضع ، ناچار از تصور لفظ و معنا است ؛ از اين رو « وضع » ، به لحاظ چگونگى تصور لفظ دو صورت دارد :
وضع نوعى و وضع شخصى .
وضع شخصى آن است كه واضع ، خود لفظ را بنفسه و به صورت تفصيلى تصور نموده و آن را براى معنايى قرار مىدهد ، مانند : زيد ، انسان و . . . كه زيد مثال براى وضع خاص و موضوع له خاص ، و انسان مثال براى وضع عام و موضوع له عام است .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 30 .
ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 376 .
صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 213 .
صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 94 .
شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، ج 2 ، ص 36 .
خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 53 .
مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 289 .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 58 .
وضع شرعى
وضع لفظ براى معنا توسط شرع وضع شرعى ، مقابل وضع عرفى و وضع لغوى مىباشد .
در وضع شرعى ، واضع ، شارع است ، مانند : لفظ « صلاة » كه در لغت به معناى دعا مىباشد و شارع آن را براى اركان و اذكار مخصوصى ( قيام ، سجود ، ركوع و . . . ) وضع كرده است .
اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 42 .
علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 71 .