( اساس ، ص 326 ) .
مصيب
به صواب رسنده ، حكم درستكننده ( - / مخطى ) .
« پس حس شايد كه مصيب بود و شايد كه مخطى بود » ( اساس ، ص 468 ) .
مضاف
( - اضافه ) .
مطابقه
( - دلالت مطابقه ) .
مطالب علمى
مطالب علمى - از آنجا كه منطق مشرف و ناظر بر علوم مختلف است ، در فصل برهان كه از اهمّ مباحث منطقى است ، كلّيّاتى را كه در علوم مختلف به كار مىآيد ، مورد بحث قرار مىدهد و از آن جمله است مطالب علمى
interrogations ) ( scientifiques
.
منظور از مطالب علمى يا معلومات مطلوب ، سؤالاتى است كه در علوم مختلف مطرح مىشود ، يا جوابهائى كه در برابر سؤالات اصلى دربارهء وجود و ماهيّت و علّت اشياء مىآيد . و آن سه مطلب است : مطلب ما ، مطلب هل ، مطلب لم .
أسّ المطالب ثلثة علم * مطلب ما ، مطلب هل ، مطلب لم
و چون هريك از مطالب سهگانه به دو قسم منقسم مىشود ، جمعا شش قسم مىشود ، بدينترتيب : 1 - مطلب ماى شارحه . 2 - مطلب ماى حقيقيّه . 3 - مطلب هل بسيطه .
4 - مطلب هل مركّبه . 5 - مطلب لم ثبوتى .
6 - مطلب لم اثباتى .
غير از اين شش مطلب يا شش سؤال كه مطالب اصلى است ، سؤالات ديگر هست كه آنها را مطالب فرعى مىنامند . مطالب فرعى اقسام گوناگون و بىشمار دارد كه اهمّ آنها مطلب أىّ ، و مطلب كيف ، و مطلب كم ، و مطلب أين ، و مطلب متى ، و مطلب من است .
اينك شرح مطالب اصلى ششگانه :
1 - مطلب ماى شارحه - با ماى شارحه سؤال از مفهوم لفظ مىشود . مثلا كسى معنى خلأ يا جوهر فرد يا ذبول يا ضياء يا ليث را نمىداند و سؤال مىكند « ما الخلأ ؟ » ( خلأ چيست ؟ - خلأ يعنى چه ؟ ) و « ما العنقاء ؟ » و « ما اللّيث ؟ » و در پاسخ اين نوع سؤالات كافى است كه لفظ مأنوس آن ذكر شود . مثلا گفته شود « عنقا يعنى سيمرغ » ، و « جوهر فرد يعنى اتم در