مقصود از شكّ در رافع ، شك در ورود امرى است كه مستصحب را از ميان برمىدارد به گونهاى كه اگر رافعى وجود نمىداشت قطعا مستصحب قابليّت و استعداد بقاء را داشت . مانند شكّ در حدوث بول كه ناقض طهارت است و اين طهارت هنگامى كه رافعى در بين پديد نيايد براى بقاء قابليّت دارد .
لازم به ذكر است اين كلام در اصل منسوب به محقّق حلى صاحب معارج الاصول ، سپس محقّق خوانسارى است كه شيخ اعظم انصارى آن را كاملا تأييد نموده است و آنگاه بسيارى از متأخّرين اين نظر را تقويت كردهاند . به هر ترتيب اين قول يكى از اقوال برجستهء مربوط به استصحاب بهشمار مىرود ؛ به اين معنا كه در صورت شكّ در مقتضى استصحاب حجيّت نداشته ولى در هنگام شكّ در رافع حجت مىباشد .
مرحوم شيخ انصارى شكّ در رافع را به دو قسم اصلى تقسيم نمودهاند :
1 - شكّ در وجود رافع :
آن است كه پيدايش رافع به طور كلى معلوم نباشد ، چنان كه كسى يقين به طهارت داشته منتها نمىداند حدثى آن را نقض كرده است يا نه .
2 - شكّ در رافعيّت موجود :
فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — صفحة 159
مساهمون: محمد حسين مختارى مازندرانى
ص١٥٩