قرينه و نشانهاى باشد براى توضيح و تبيين مقصود شارع از دليلى ديگر ، بايد آن دو دليل را با يكديگر جمع نموده و ميان آنها تصالح و توافق برقرار كرد به اين نحو كه مطابق دليلى كه قرينه است ، دليل ديگر تأويل شود . بنابراين با جمع عرفى دو دليل از تعارض خارج مىشوند و دليلش اين است كه تنها در موردى مىتوان به تساقط يا تخيير يا رجوع به علاجها و مرجّحات سندى حكم نمود در اخذ و عمل به هر دو حيرت و سرگردانى وجود داشته باشد ، طبيعى است در موارد جمع عرفى ، ترديد و حيرتى وجود ندارد .
لازم به ذكر است جمع عرفى را موارد گوناگونى است كه در كتب مفصّل علم اصول بيان گرديده است .
جمع مقبول
منظور جمع عرفى است .
( ر . ك ، جمع عرفى )