مصالح مرسله « 1 »
قبل از تعريف عنوان « مصالح مرسله » و بيان اعتبار و عدم اعتبار آن ذكر چند نكته لازم است :
1 - تعريف مصلحت و مفسده :
غزالى در تعريف مصلحت و مفسده مىگويد : مصلحت در اصطلاح عبارت است از محافظت و مراقبت از مقاصد شرع و مقصود شرع از آفرينش عبارت است از : حفظ دين ، جان ، عقل ، نسل و مال مردم . پس هرآنچه كه متضمن حفظ اين پنج اصل باشد مصلحت است و هرآنچه كه متضمن پايمال شدن اين پنج اصل باشد مفسده است و دفع آن مصلحت . « 2 »
2 - اقسام مصلحت :
غزالى مىگويد : مصلحت در اعتبار شرعى آن سه قسم است : الف : مصالحى كه شرع آنها را معتبر دانسته است . ب : مصالحى كه از ديدگاه شرع باطل هستند . ج :
مصالحى كه نه اعتبار شرعى آنها ثابت است و نه عدم اعتبار شرعى آنها . اين قسم سوّم از مصلحت است كه محل بحث است .
3 - تقسيم احكام مترتّب بر مصلحت :
غزالى احكام مترتّب بر مصلحت را سه قسم مىداند : « 3 » الف : ضروريات :
هامش
( 1 ) - الاصول العامّة : 381 ؛ المحصول رازى : 2 / 578 ؛ الاحكام آمدى : 2 / 394 ؛ دائرةالمعارف الاسلامية الشيعية : 1 / 102 ؛ الموافقات : 1 ، جزء 2 / 7 ؛ المستصفى : 1 / 257 ؛ ارشاد الفحول : 241 - 214 ؛ كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 2 / 1559 ؛ اصول الفقه خضرى بك : 310 .
( 2 ) - المستصفى : 1 / 258 .
( 3 ) - همان مدرك : 258 .