دوران كودكى :
همانطورى كه اشاره شد ، آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه دو يا سه ساله بود كه از نعمت وجود مادر محروم مىشود ، پدر فرزند خردسال خود را در سن پنج سالگى روانه مكتب مىكند تا تحصيلات اوليه را با فراگيرى ، خواندن و نوشتن و قرائت قرآن شروع نمايد ، معظم له خود در اين پاره چنين مىفرمايند :
« پدرم كه ما را به مكتب فرستاده بود ، كتاب « حيات القلوب » را دستم داده بود كه در مكتب بخوانم « 1 » » .
بنابراين دوران كودكى آيت اللّه با فراگرفتن قرآن و كتابهايى مانند حياة القلوب سپرى شد ، در اثناء اين دوران بوده كه سايه پدر از سر فرزند كوتاه مىشود و ايشان در سن نه سالگى پدر را از دست مىدهند ، آنچه مسلم است و معظم له از دوران كودكى نقل مىكنند ، ايشان سخت پاى بند به آداب و معاشرت اسلامى بودهاند ، آيت اللّه كريمى جهرمى مىنويسد ، يكى از دوستان كه سيدى روحانى است براى اينجانب چنين بيان مىكرد كه مدتى پيش ، پيرمردى از گلپايگان به قم آمده بود و او راجع به آيت اللّه العظمى گلپايگانى چنين اظهار مىداشت :
« ايامى كه ايشان به مكتب مىرفتند و پدر را نيز از
هامش
( 1 ) - ناصر الدين انصارى قمى ، پيشين ، ص 19 .