سؤال : 46 - به قول حضرت على ( ع ) ما قبل از آدم ( ع ) نيز آدم داشتيم و قبل از آنها هم باز آدم داشتيم . مىخواستم بپرسم آيا پيامبر معصوم در ميان آن آدمها وجود داشته است ؟ آيا نظر شما قول معتبر دارد ؟
جواب : آرى قاعدتا اين مطلب درست است . ليكن دقيقا معلوم نيست كه اين جريان در همين زمين بوده يا ساير كرات .
سؤال : 47 - الف ) دروغهايى كه در برنامههاى طنز و سرگرمكننده گفته مىشود چه حكمى دارد ؟
ب ) استهزاء و توهين به ديگران در برنامههاى تفريحى طنز چه حكمى دارد ؟
ج ) لطيفههايى كه درباره اهالى برخى از مناطق ايران يا ملل مسلمان و يا غير مسلمان گفته مىشود در چه محدودهاى مجاز است و در چه محدودهاى حرام ؟
د ) اگر طنز به گونهاى در جامعه ترويج يابد كه ديگر هتك حرمت و توهين حساب نشود و يا به دليل وجود قرائن حاليه و يا مقاليه باعث اذيت و ايذاء نگردد چه حكمى دارد ؟
و ) از نظر فقهى چه معيار و ملاكى براى تشخيص طنز حلال و حرام وجود دارد ؟
جواب : 1 - چون قصد جدى در اختيار نيست دروغ حساب نمىشود ، و از اين جهت اشكال ندارد ليكن مكروه مىباشد .
2 - اگر مشمول سؤال « د » باشد اشكالى ندارد .
3 - اين هم اگر مشمول سؤال « د » باشد اشكال ندارد .
5 - اگر توهين حساب نشود خصوصا توهين به اساس روحانيت و يا متدينين و يا العياذ باللّه توهين به اصل مذهب و . . . اشكال ندارد ، بايد دقت
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 302
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٠٢