، نسبت به پرداخت آن اقدامى نشده است است و اين جانب همچنان طلبكار هستم لطفا حكم شرعى مسئله را ابلاغ فرماييد .
جواب : طلب شما بايد از اصل تركه داده شود .
سؤال : 5 - چنانچه مقتول ، ورثه صغير داشته باشد ؛ بفرماييد :
الف ) آيا همواره اخذ ديه از سوى اولياى صغار ، اصلح به حال صغار است يا اينكه حسب مورد مىتوان جانى را عفو و يا از وى مطالبه قصاص نمود ؟
ب ) آيا محدوده اختيارات ولى يا قيم در اين خصوص تفاوتى دارد ؟
جواب : رعايت ما فيه الصلاح و لو لم يكن اصلح من جميع الجهات ، من كل المحتملات ، لازم است ، ليكن اختصاص به ديده ندارد و بر خلاف گفتهء برخى بزرگان از فقهاء اخير رحمه اللّه ، ممكن است اصلح نسبى ، غير ديه باشد و چه بسا صلاح در اين باشد كه از ديه بگذرد تا به منافع مهمترى برسند و مثلا موى عليه محفوظ بماند ، و نيز بر خلاف گفتهء غير واحد من الفقهاء به نظر ميرسد حاكم شرعى و يا قيم از طرف او نيز ، فرقى با ولى در اين جهت ندارند و روايتى كه مورد استناد واقع شده كه حاكم نمىتواند عفو كند مربوط به جايى است كه وارثى نداشته باشد و چون ديه ملك امام است و در حقيقت به مصالح عامه ميرسد امام فرموده : ذلك حق المسلمين ، و نمىتواند از ديه بگذرد و شامل اين مقام نمىشود ، اينجا فقط امام وليّ من لا وليّ است ولى در مورد روايت ، هم وليّ من لا وليّ له ، و هم وارث من لا وارث له مىباشد . و اللّه اعلم .
سؤال : 6 - خانوادهاى از نعمت فرزند محروم مىباشند در نظر دارند وصيت نمايند بدين شرح :
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 287
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٢٨٧