2 - جواب « ب » و « ج » و « د » و « ه » مثل الف مىباشد .
سؤال : 51 - با توجه به اين كه حكم سقط جنين قبل و بعد از دميده شدن روح متفاوت است بفرماييد ضابطهء تعيين اين زمان به طور دقيق چيست و در فرض شك در دميده شدن روح مرجع كداميك از اصول علميه است ؟
جواب : اگرچه مشهور حد چهار ماه از انعقاد نطفه است ليكن ظاهرا با اختلاف استعداد و آمادگى رحم فرق مىكند . و بستگى به خصوصيات زن دارد ، و بههرحال فحص و تحقيق واجب است و در زمان ما از طريق آزمايشگاهها معلوم مىشود .
سؤال : 52 - در مواردى كه عسر و حرج مجوز سقط جنين است آيا ملاك ، حرج شخصى است يا نوعى ؟ و اصولا آيا عسر و حرج اجتماعى مانند افزايش بىرويهء جمعيت و گسترش ناهنجاريهاى اجتماعى در اثر افزايش جمعيت ، مىتواند مجوز سقط جنين باشد ؟
جواب : ملاك ، حرج شخصى است رعايت حرج نوعى در اين موارد ، مربوط به سيستم حكومت و شخص حاكم است ، و در محدودهء وظيفهء فرد نيست مگر اينكه ولايتى واجب الاطاعهاى در كار باشد .
سؤال : 53 - در مورد جواز سقط جنين با استناد به ضرر يا حرج براى مادر ، آيا ملاك ، تشخيص خود مادر است يا نظر كارشناس ، و در فرض تعارض نظر كارشناس يا اعتقاد و باور مكلف ، چه بايد كرد ؟
جواب : ملاك نظر خود مكلف است ، ليكن به علت اشتباه زيادى كه مىشود رجوع به كارشناس هم لازم است .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 124
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٢٤