آنچه در نوشتهء نجمالدين رازى با منظومهء عطار بيشتر ، و با رسالههاى سهروردى و غزالى كمتر شباهت دارد فقط در پيمودن راهى دراز و پرحادثهء هفتخوان مانند است . والّا طرح كلّى قصّه و هدف و نتيجهء آنها بكلّى از گونهاى ديگر است .
اگز سفر مرغان غزالى و عطّار براى وصول به معرفت است .
سفر نامه رسان نجم الدين رازى براى رفع ظلم است .
مرغان غزالى و عطار به درگاه سيمرغ مىروند ، براى خود سيمرغ .
امّا كبوتر دل نجم الدين رازى به درگاه سليمان كبريا مىرود تا او فرمانى خطاب به عنقاى مغرب - يكى از اميران زمان - بگيرد .
تا بيايد و مردم رى را از ظلم برهاند .
رسالهء نجم الدين رازى لبريز از مضامن و اجزاء عرفانى است « 1 » .
رسالهء : حمايت از حيوانات دوست عزيز و دانشمند من - كه از فضلاء زمان است - نيز تأكيد بر اين امر دارد كه سردمداران اسلام تا چه حد براى حيوانات ارزش قائل شدهاند كه حتى زدن تازيانه را بر پيكر آنان جائز نمىدانند . زيرا از دريچهء چشم ژرفنگر ايشان آنان نيز مخلوفات پروردگارند و به تسبيح او مشغولند .
دوش مرغى به صبح مىناليد * عقل و صبرم ببرد و طاقت و هوش
گفتم اين شرط آدميت نيست * مرغ تسبيح خوان و من خاموش
من اللَّه التوفيق وعليه التكلان
دكتر غلامرضا باهر
عضو هيأت علمى دانشگاه علوم پزشكى
سرپرست گروه پزشكى مركز تحقيقات طب اسلامى امام صادق عليه السلام
هامش
( 1 ) - كتاب مرصاد العباد نيز از نوشتههاى نجمالدين رازى است .