پيغامبرانم ، و شما خاتم امّتان . هان ! بيدار باشيد ، و پند نيوشيد . خداى را يكى گوئيد ، و او را يگانه و يكتا و بىهمتا دانيد . فرمان وى را خويشتن بيوكنيد ، و نماز پنجگانه بوقت خويش بگزاريد ، و ماه رمضان روزه داريد ، و زكات از مال بيرون كنيد ، و در آن خوشدل و خوشتن باشيد ، و واليان خود را طاعتدار فرمانبردار باشيد ، تا در بهشت شويد ، و بديدار و رضاء مولى رسيد .
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ
- و فرمود كه با پدر و مادر و خويشان و يتيمان و درويشان نكوكار باشيد ، و مواسات كنيد .
ابو هريره روايت كرد كه مردى آمد بر مصطفى ( ص ) ، و از سختى دل خويش بناليد ، و از حضرت نبوّت مرهم جست ، و مداومت خواست . رسول خدا ( ص ) گفت :
ان اردت أن يلين قلبك ، فاطعم المسكين ، و امسح برأس اليتيم ، و أطعمه .
وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى
همسايهء خويشاوند است ،
وَ الْجارِ الْجُنُبِ
بفتح جيم و سكون نون عاصم خواند بروايت مفضل ، و اين بر حذف مضاف است ، و التقدير :
و الجار ذى الجنب ، اى ذى النّاحية ، و العرب تقول للغريب اذا اجرته : جار جنب .
باقى « و الجار الجنب » خوانند بضمتين ، و هو صفة للجار ، مثل قولهم : ناقة اجد و مشية سجح ، و المراد بالجنب الغريب المتباعد عن اهله . جنب اينجا بمعنى اجنبى است ، و بيگانه را به اين نام كردند از بهر آنكه از تو بر جانبى بود ، نه از خاندان ، و تجنّب ازين گرفتهاند پرهيزيدن ، و جنابت ازين گرفتهاند كه مرد در آن از قرآن و از نماز دور بود ، و جنابت رسيده را ازين معنى جنب گويند .
على الجمله حقوق همسايه بسيار است ، و هر كه بسراى تو نزديكتر ، ببرّ تو اولىتر .
قال رسول اللَّه ( ص ) : « التمس الجار قبل الدّار ، و الرّفيق قبل الطّريق . من آذى جاره فقد آذانى ، و من آذانى فقد آذى اللَّه ، و من حارب جاره فقد حار بنى ، و من