ضايع نكند ، و ايشان را بدشمن ندهد . و هو المشار اليه بقوله :
إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
.
لا يَضُرُّكُمْ
- بكسر ضاد و تخفيف راء قراءت حجازى است و بصرى ، و اختيار بو حاتم من ضار ، يضير ، ضيرا ؛ و منه قوله تعالى
لا ضَيْرَ
. و باقى بضمّ ضاد و تشديد راء خوانند ، اختيار بو عبيده ، من ضرّ ، يضرّ ، ضرّا . و لا بمعنى ليس قادر و مقدر ، يعنى :
ان تصبروا و تتّقوا فليس يضرّكم كيدهم شيئا .
إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ
- معنى « احاطت » رسيدن است بهمگى هر چيز و بغايت هر چيز ، و احاطت از دو وجه است : از روى علم و از روى قدرت ، و اللَّه بهر دو معنى محيط است . هذا كقوله :
ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ
و كقوله :
لا يَخْفى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ
. و كقوله
أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً
.
قوله تعالى :
وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ
الآية . . . اين افتتاح قصهء وقيعت احد است ، مصطفى ( ص ) از اهل خويش بامداد كرد ، و بيرون شد ، يعنى روز احد از منزل عائشه بيرون شد ، پياده به احد رفت و اصحاب خويش را فرمود تا جنگ را صفها بركشيدند ، و راست بايستادند . اين است كه اللَّه گفت :
تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ
. و اول قصه آنست كه : روز چهار شنبه ابو سفيان با سه هزار مرد پياده و دويست مرد سوار از مشركان مكه بصحراء احد فرود آمدند . رسول خدا ( ص ) با ياران خويش مشورت كرد . عبد اللَّه بن ابى سلول و جماعتى از انصار گفتند : يا رسول اللَّه ! هيچ روى ندارد از مدينه بيرون شدن ، و استقبال دشمن كردن ، بگذاريم تا اگر به مدينه در آيند در كويهاى مدينه با ايشان جنگ كنيم . و زنان و كودكان از بالاهاى خانها بايشان سنگ اندازند . رسول خدا ( ص ) اين رأى بپسنديد مگر جماعتى از ياران گفتند ، كه روز بدر از ايشان فائت شده بود بعذرها كه در پيش آمده بود ، و ميخواستند كه تدارك كنند : يا رسول اللَّه در مدينة نشستن روى ندارد ، بعد از آنكه