سرايهاى خويش بيرون كردند و از خان و مان و پسران جدا كردند ؟
رب العالمين گفت :
فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ
- چون بر ايشان نوشتند قتال كه خود مىخواستند ، بجاى نياوردند و بر گشتند مگر اندكى ، و آن اندك آنست كه گفت
فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ
. مقاتل گفت - كتب - در قرآن بر چهار وجه است : يكى بمعنى فرض چنانك اينجا گفت :
فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ
اى فرض ، و هم درين سورة گفت
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ
اى فرض . وجه دوم بمعنى قضيت است چنانك در سورة آل عمران گفت
لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ
اى قضى عليهم ، و در سورة التوبة گفت ،
لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا
اى ما قضى اللَّه لنا . و در سورة الحج گفت
كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ
اى قضى عليه . و در سورة المجادلة گفت
كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ
اى قضى اللَّه . وجه سوم بمعنى امر است ، چنانك
ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ
اى - اللَّه امركم . وجه چهارم بمعنى جعل است ، كقوله
كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ ،
اى جعل ، و كقوله
فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ
اى فسأجعلها . پس اشمويل پيغامبر ايشان را گفت اللَّه شما را طالوت بن قيس بپادشاهى برانگيخت .
و ذلك قوله :
وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً
- طالوت مردى بود از فرزندان يعقوب از سبط ابن يامين خروانى كردى و آب فروشى ، چنين آوردهاند كه - كان ايّابا - و ايّاب آب فروش بود ، و در سبط ابن يامين نه نبوت بود و نه ملك ، كه در فرزندان يعقوب نبوت در سبط لاوى بود و لاوى جدّ موسى بود ، و ملك در سبط يهودا بود ، و داود از سبط وى بود ، و طالوت نه ازين بود نه از آن
قالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنا
- ايشان گفتند ، طالوت را بر ما پادشاهى چون بود ؟ كه او مردى درويش است ، مال ندارد و نيز نه از سبط نبوت است ، نه از سبط ملك - اشمويل گفت شما چه پنداريد ؟ كه آنچه اللَّه داند شما ندانيد ، خداى وى را بر شما برگزيد و وى را فزونى داد در علم و هم در جسم ، عالم وقت خويش بود