از شرف آن سوگند بدان ياد كرده و گفته -
وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ
.
ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ
الاية - پس آن گه روزهء خويش تمام كنيد تا بشب ، اين
إِلى
غايت راست كه چون شب در آمد روزه بغايت رسيد ، و وقتش سپرى گشت ، و روزه دار در حد فطر افتاد - اگر طعام خورد و اگر نه ، و در بعضى روايات بيايد اكل او لم يأكل - و مصطفى ع مواصلت كرد ، روز و شب در هم پيوست ، و طعام نخورد ، جبرئيل آمد و گفت - « قبلت مواصلتك و لا تحل لامّتك من بعدك » وصال تو پذيرفتند و امت ترا بعد از تو روا نيست كه وصال كنند .
وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ
- اين در شأن جماعتى آمد از ياران رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كه در مسجد معتكف مىنشستند ، پس چون ايشان را ضرورتى پيش ميآمد از بهر آن ضرورت بيرون مىشدند ، و در ميانه باهل خود مىرسيدند ، آن گه بعد از غسل به مسجد باز مىشدند ، رب العالمين گفت -
وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ
- تا معتكف باشيد در مسجدها بزنان خود مرسيد و نزديكى مكنيد - عكوف - از روى لغت اقامت است ، پائيدن بدرنگ و آرام ، قال اللَّه تعالى -
فَأَتَوْا عَلى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنامٍ لَهُمْ
و از روى شرع - پائيدن است در مسجد بر وجه طاعت - و قربت نيّت در آن شرطست ، كه قربت بى نيّت درست نيايد ، و به
قال النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - « انما الاعمال بالنيّات »
اى صحة الاعمال بالنيات - و مسجد در آن شرطست كه گفت -
وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ
و مستحبّ است كه با اعتكاف روزه دارد ، پس اگر روزه ندارد اعتكاف درست باشد ، بمذهب شافعى ، كه در اصل وى روزه از شرط اعتكاف نيست ، و لهذا
قال عمر « انى نذرت ان اعتكف ليلة فى الجاهلية » فقال النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - « أوف بنذرك »
- و بدانك معتكف چنان فرا نموده است كه من از جهان گريختهام ، و كردهء همه سال را درمان ساز آمدهام ، و درگاه را لزوم گرفتهام ، و آستانه بالين كردهام و خاك بستر ، تا نيامرزى باز نگردم ازين در ، لا جرم در خبر مىآيد - كه چون معتكف