وى پرسيدند ، اين آيت بحجت آورد گفت يقول اللَّه عز و جل
كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً
فاباح ما فى الارض و لم يبح الارض قال - و لانه اذا اكل الطين الذى ليس بمشتهى و هو ملحق للضرر كان مظنونا ان يقدم على الشهوات المحظورات .
وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ . . .
- نافع و عاصم و ابو عمرو و حمزه خطوات به سكون طا خوانند ، بضم طا ، و بهر دو قراءة جمع خطوة - است ، و الخطوة ما بين القدمين ، و الخطوة بالفتح المصدر من - خطا يخطو خطوة و خطوا - معنى آنست كه بر پى شيطان مرويد كه شيطان شما را بوسوسهء از حلال باز دارد و بحليت در حرام او كند . مفسران گفتند - خطوات الشيطان تزيينه و نزغاته و سلبه و آثاره و طاعته فى تحريم الحرث و الانعام ، و يقال هى النذور فى المعاصى .
إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ
- دشمنى آشكار است شما را اين ديو ، عداوت وى ظاهر هم با پدر شما آدم كه وى را سجود نكرد ، و آنكه او را غرور داد و از بهشت بيرون كرد ، و هم با شما كه فرزندان آدم ايد ، كه همه روز شما را ببدى و گزاف كارى فرمايد و ذلك قوله :
إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ . . .
الآية - هر معصيتى كه شريعت در آن حدى واجب نكند آن را - سوء - گويند ، و هر چه در حدى شرعى واجب شود چون زنا و سرقة و مانند آن آن را - فحشاء - گويند ، ذكره ابن عباس رض ، مقاتل گفت - فحشا بخل است و زكات مال باز گرفتن - و گفتهاند فحشا در همه قرآن بمعنى - زنا - است ، مگر آنجا كه گفت
الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ
كه اينجا بمعنى منع زكات است .
وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ
- ميگويد - و از آن چيزها كه ديو شما را مىفرمايد يكى آنست كه بر اللَّه آن گوئيد كه مىندانيد . يعنى كه بحيره و سائبه و جز زان حرام مىكنيد و خداى حرام نكرد از آن هيچيز .
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا
الآية . . . - اينها و ميم كنايت از آن ناس است كه ايشان را