وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ
- و امروز شما بر پى پدران رفتيد و فرمان تورية بگذاشتيد ، چنانك ايشان گذاشتند ، مگر اندكى از شما كه فرمان بجاى آورديد و به نبوت مصطفى اقرار داديد ، و هم من كان ثابتا على دينه ثم آمن بمحمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم
النوبة الثالثة
- قوله تعالى :
أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ
- كلام خداونديست معبود موحدان ، پاسخ كنندهء خوانندگان ، عالم به حال بندگان ، دانندهء آشكار و نهان ، باز خوانندهء بر گشتگان . يكى را بعبارت صريح باز خواند و پروردگارى خود به روى عرضه كند گويد -
وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ
، يكى را باشارت عزيز خود بخواند و روى دل وى از اغيار به خود گرداند ، و خداوندى و پادشاهى خود به روى عرضه كند و گويد : -
أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ
- عارفان را اشارتى كفايت باشد ، چون رب العالمين گفت من سرها دانم و بر نهانيها مطّلعم ايشان سرّ خويش از غبار اغيار بيفشاندند هيچ پراكندگى در دل خود راه ندادند ، و چون گفت من آشكارا دانم ، ايشان در معاملت ظاهر با خلق خداى صدق بجاى آوردند ، از اينجاست كه اهل اشارت گفتهاند : -
يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ
امر بالمراقبة بين العبد و بين الحق
وَ ما يُعْلِنُونَ
امر بالصّدق فى المعاملة و المحاسبة مع الخلق . و در بعضى كتب خدا است - ان لم تعلموا اين اراكم فالخلل فى ايمانكم ، و ان علمتم انى أراكم فلم جعلتمونى اهون الناظرين اليكم ؟ - و نظير اين آيت آنست كه رب العزة گفت : -
يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ
- اللَّه نگريستن چشمها بخيانت ميداند ، و آنچه در دلها پنهان دارند ميداند ، و خيانت چشم نگرندگان بتفاوت است از آنك روندگان بتفاوتاند . خيانت چشم متعبدان آنست كه در شب تاريك چون وقت مناجات حق باشد در خواب شوند تا انس خلوت بريشان فوت شود .
به داود پيغامبر وحى آمد كه - يا داود كذب من ادعى محبتى اذا جنه الليل نام عنى ، أ ليس كل حبيب يحب خلوة حبيبه ؟ . و خليل را به اين خصلت بستود گفت : -