لا يبوس لا يبلى ثيابه و لا يفنى شبابه » .
النوبة الثالثة
- قوله تعالى
يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ
- اينت خطاب خطير و نظام بى نظير ، سخنى پر آفرين و بر دلها شيرين ، جان را پيغام است و دل را انس ، و زبان را آئين . فرمان بزرگوار از خداى نامدار ميگويد - بلطف خويش بسزاى كرم خويش :
اعْبُدُوا رَبَّكُمُ
بندگان من مرا پرستيد و مرا خوانيد و مرا دانيد ، كه آفريدگار منم ، كردگار نامدار بنده نواز آمرزگار منم ، مرا پرستيد كه جز من معبود نيست ، مرا خوانيد كه جز من مجيب نيست ، آفريننده منم چرا ديگران را مىپرستيد بخشنده منم چونست كه از ديگران مىبينيد ؟ !
يقول جلّ جلاله - آنا و الملأ فى بناء عظيم ، اخلق فيعبد غيرى و انعم فيشكر غيرى . و قال جلّ و عزّ - « يا ابن آدم انا بدّك اللازم فاعمل لبدّك ، كل الناس لك منهم بد و ليس منى بدّ »
و
روى انّ اسعد بن زرارة اقام ليلة العقبة فقال « يا رسول اشترط لربك و اشترط لنفسك و اشترط لاصحابك » فقال امّا شرطى لربى فان تعبدوه و لا تشركوا به شيئا ، و اما شرطى لنفسى فان تمنعونى ممّا تمنعون منه انفسكم و اولادكم ، و اما شرطى لاصحابى فالمواساة فى ذات ايديكم » قالوا فاى شىء لنا اذا فعلنا ذلك قال « لكم الجنّة قال ابسط يديك ابايعك .
اعْبُدُوا رَبَّكُمُ
- گفتهاند كه اين خطاب عوام است كه عبادت ايشان بر ديدار نعمت بود و بواسطهء تربيت ، و آنجا كه گفت
« اعْبُدُوا اللَّهَ »
خطاب با اهل تخصيص است كه عبادت ايشان بر ديدار منعم بود بى واسطهء تربيت و بى حظ بشريّت . همانست كه جاى ديگر گفت
يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ
، جاى ديگر گفت
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ
با خطاب تعميم
اتَّقُوا رَبَّكُمُ
گفت و با خطاب تخصيص
اتَّقُوا اللَّهَ .
آن بهشتيانراست و اين حضرتيان را . جنيد از اينجا گفت - آن روز كه در جمع عوام نگريست كه از جامع المنصور بيرون ميآمدند - هؤلاء حشو الجنة و للحضرة قوم آخرون .
و در آخر آيت گفت -
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
- اين تنبيه است كه عبادت اللَّه بنده را بنهايت تقوى رساند ، و از نهايت تقوى بنده به بدايت دوستى حق و پيروزى جاودانه رسد . چنانك