جزاى اعتبارى
جزا در واقع بر دو قسم است : قسم اول : جزاى اعتبارى و قرار دادى ، مثل اينكه كسى مال مردم را غصب كند ، در قانون اعتبارى مال مردم خوردن حكم زندانى شدن دارد ؛ در حالىكه مال مردم خوردن با زندان رفتن هيچ ارتباطى ندارد ؛ ولى ازاينكه قانون حكم مىكند بايد زندان شود . اينجزا ، جزاى اعتبارى است . حكومت يك قانونى را وضع مىكند كه و طبق حكم همان قانون ، ظالم را به زندان مىبرد تا رضايت مظلوم را حاصل نمايد ، يا اينكه يك نفر مىخواهد بدون پاسپورت داخل كشور ديگر شود ، پليس او را مىگيرد و به زندان مىاندازد ، عبور بدون پاسپورت از يك كشور به كشور ديگر ، هيچ ارتباطى با زندان رفتن ندارد ؛ ولى دولت طبق مقررات و قانون وضع شده خود او را به زندان مىبرد . به اينگونه جزاها ، جزاى اعتبارى و يا قرار دادى گفته مىشود ، مثلًا حكومت يك قانون را وضع مىكند ، هركس خلاف آن قانون عمل كرد ، طبق آن قانون با او مقابله مىشود ، يا زندان مىبرد ، ياجريمه نقدى مىكند ، اينگونه عقوبتها ، جزاى قرار دادى و يا اعتبارى محسوب مىشود .
جزاى طبيعى
قسم دوم : جزاى طبيعى است ، مثلًا ، يك نفر زهر را مىخورد ، طبيعت زهر كشندگى است ، طبعاً هر كس زهر را بخورد مىميرد ، يا كسى خود را داخل آب مىاندازد ، معلوم است اگر كسى در آب غرق شود ، تنفس نمىتواند ، زمانىكه تنفس او قطع شود ، در چند ثانيه مىميرد ، يا اينكه يك نفر چند ساعت مىدود ، عرق از تمام