پس اگر مردى زن خود را بزند ، زن حقّ قصاص دارد ؛ جز در مورد نُشوز « 1 » و سرپيچى زن از وظائف زناشوئى و اداء حقوق شوهر .
و آنچه كه از روايات در شأن نزول آيه مباركه «
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ
» در مورد سعد بن ربيع بن عمرو و همسرش حبيبه دختر زيد وارد شده است - كه شوهر به صورت او سيلى زد و پدر دختر با او خدمت پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم رسيدند و پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم حكم به قصاص و سپس حكم به رفع قصاص فرمودند بهواسطه نزول جبرئيل و آوردن آيه «
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ
» تا آخر آيات « نشوز » و قرار دادن حكم و داور در اختلافات زناشوئى - در مورد نشوز زن است همانطور كه اين روايات تصريح به نُشوز حبيبه نسبت به سعد دارند .
پس پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم برحسب حكم كلّى قصاص ابتداءً امر به قصاص فرمودند مثل آيه :
« وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ »
« 2 » و آيه
( وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ ) .
« 3 »
و آيه مورد بحث «
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ
» عموميّت آيات وارده در قصاص را به غير موارد « نشوز زن » اختصاص داده است .
و دلالت مىكند بر اينكه ، در صورتىكه بيم نشوز و سرپيچى از وظائف زناشوئى برود ، مرد حق دارد همسر خود را مورد تنبيه قرار دهد ؛ پس حكمى را كه پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم ابتداءً فرمود ، حكم عام و عمومى است و حكمى را كه خداوند
هامش
( 1 ) نُشوز ، يعنى سركشى و بلندپروازى و تمكين نكردن كه در مورد زن يا مرد ، هر دو مىتواند واقع شود ، و در لغت نشز الارض يعنى ارتفع - زمين بلند شد ( ارتفاع گرفت ) يعنى مرد يا زن از حد و حقوق خود ترافع و عدم تمكين نمايند ، زن حقوق مرد را كه عبارت از حقوق امور زناشوئى است ندهد و يا مرد حقوق زن را از نفقه و ساير حقوق اداء نكند .
( 2 ) آيه 126 ، از سوره 16 : النّحل « اگر مورد آزار و اذيّت قرار گرفتيد مىتوانيد بههمان مقدارى كه اذيّت شدهايد تلافى كنيد » .
( 3 ) آيه 179 ، از سوره 2 : البقره : « اى اهل خرد و درايت در قصاص براى شما حيات و زندگى نهفته است . »