و شدّت صولت و نيرو و طاقت بر سختيها و مشكلات و مانند آن ؛ و زندگى و حيات زنان ، حيات احساس و عاطفه و بر پايه رقّت و لطافت است ، و منظور از (
بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
) همان پرداخت مَهريّه و نفقه به زنان مىباشد .
و عموم و همگانى بودن اين علّت ، اشعار بر اين دارد كه : حكم مبنى بر اين آيه (
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ
) منحصر به همسران نيست كه حكم قيموميّت مرد فقط اختصاص به همسر او داشته باشد ، بلكه اين حكم براى طايفه مردان نسبت به طايفه زنان در همه جهاتى كه زندگى اين دو گروه بههم مربوط مىشود وضع شده است .
پس جهات عامّه اجتماعى كه به برترى مردان مربوط مىشود مانند دو جهت حكومت و قضاوت كه حيات جامعه موقوف و مرتبط به آنها است ، بهواسطه قوّه تعقّلى كه طبعاً در مردان زيادتر از زنان است اداره مىشود ؛ و همچنين دفاع جنگى كه به قوّه قهريّه و سرسختى و نيروى عقل مربوط است . هر يك از اينها از جمله جهات قيّوميّت مردان بر زنان است .
و بنابراين گفته خداوند متعال : (
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ
) داراى اطلاق و عموميّت تامّ است . و امّا بعد آن : (
فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ
) الى آخر ظاهراً مربوط به روابط بين مرد و همسرش مىباشد چنان كه دلايلش خواهد آمد ، و اين فرعى از فروعات و جزئى از جزئيّات اين حكم مطلق است و از آن استخراج مىشود بدون آنكه اطلاق و عموميّت آن را نقض و محدود مىكند .
قول خداوند متعال : (
فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ
) منظور از « صلاح » معناى لغوى آن است كه از آن به لياقت نفس تعبير مىشود ، و « قنوت » دوام طاعت و خضوع مىباشد .
و مقابله اين عبارت با دنباله آيه : (
وَ اللَّاتِي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ
) چنين مىرساند كه مراد از صالحات همسران و زنان صالحهاند و اين حكم مربوط به زنان شوهردار