« خداوند شيوه ستمگرى بر بندگان نداشته و ندارد » بلكه مى گويد :
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً
« 1 » « خداوند به بندگان به هيچ مقدار ستم روا نمى دارد . »
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ
« 2 » و « خداوند ذرّهاى ظلم نمى كند . »
و پيداست كه يكى از قوانينِ عدل اينست كه به هر ذى حقّى ، حقّ او بدون افراط و تفريط داده شود .
و خداوند سبحان حقّ هر شيئى را كه خلق فرموده بر حسب نياز فطرى و احتياج غريزى او داده است .
افراط و زيادهروى ، بارى سنگين و وراء تحمّل و بالاتر از حدّ قدرت و طاقت مى باشد .
و
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها
« 3 » « و خداوند هيچ كس را جز به قدر توانى كه به او عطا فرموده تكليف نميكند . »
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
« 4 » و بلكه « خداوند جز به قدر ظرفيّت و استطاعت افراد تكليف نمىنمايد . »
همانطور كه تفريط و كاستى نيز ستم و موجب محروميت و تعطيل سير تكاملى است
وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً
« 5 » « و پروردگارت به هيچ كس ستم نمىنمايد . »
و چون مخلوقات و از جمله انسان بر نوع و وجهه واحد و يكسان آفريده نشدهاند ؛ بلكه در نوع انسانى از نظر نيروى جسمانى و قواى مادّى قوى و ضعيف وجود دارد و نيز از نظر صفات روحى و غرايز اخلاقى و تفكّر و احساسات و عواطف افراد مختلف و متفاوت ديده ميشوند كه انسان آميزهاى است از موادّ گوناگون و صفات متعدّده و خداوند وى را به درجات استعداد و مراتب استحقاقى
هامش
( 1 ) آيه 44 ، از سوره 10 : يونس .
( 2 ) . آيه 40 ، از سوره 4 : النساء .
( 3 ) . آيه 7 ، از سوره 65 : الطلاق .
( 4 ) . آيه 286 ، از سوره 2 : بقره .
( 5 ) . آيه 49 ، از سوره 18 : كهف .